Bogaerts, Constantinus, Josephus  

EEN GROOT PALENAAR,  EEN VURIG LIMBURGS FLAMINGANT

Hij was niet genomineerd in de wedstrijd ”de Grootste Palenaar” 2008, maar hij was wel de persoon waarover in de geschiedenis het meest is geschreven en die een grote invloed heeft gehad op onze samenleving in de Vlaamse ontvoogding. Zijn naam vind je terug in het “Nationaal Biografisch Woordenboek, uitgave 1974. Dit boek wordt bewaard in het Paleis der Academiën te Brussel.

Er is niet alleen veel over hem geschreven maar hij schreef zelf ook veel. Hij was hoogleraar in het Kerkelijk Recht aan de K.U. Leuven, daarna Groot Vicaris-Generaal van de Bisschop van Luik en tenslotte Geheim Kamerheer van Zijne Heiligheid Paus Pius de IX. Hij was ook letterkundige en op 20 oktober 1836 medestichter van het studenten-genootschap “Met Tijd en Vlijt”. Hieruit groeide in 1875 het Davidsfonds.

GEBOREN IN PAAL

Hij werd te Paal geboren op 31 december 1812 om 22 uur ’s avonds in de wijk Geenhout in het landbouwersgezin van Jean Michael Bogaerts en Anna Maria Volders. Zijn doopouders waren Willem Jozef Potters en Maria Catharina Luts. De getuigen bij de geboorteaangifte waren Pieter Mathias Pijpen en Henri Schraepen.

Trio Solista brengt op 1 juli 2017 een nieuwe editie van hun ondertussen zeer gewaardeerd concert in de kerk van Tervant. Roeland Henkens, Paals muzikaal ambassadeur, organiseert dit event al voor de 4e keer op deze locatie. Vorige jaren was er een fantastische opkomst. Achteraf is de zaal De Kring ( naast de kerk) voorzien om gezellig na te praten.

Artiesten van Trio Solista:
Yannick Van de Velde (Internationaal pianist; bekend van de Elisabethwedstrijd)
David Desimpelaere (Contrabassist, aanvoerder in het 'Orchestre della Svizzera Italiana', ex. aanvoerder Brussels Philharmonic)
Roeland Henkens (Trompettist, aanvoerder in de Noorse Opera & Ballet)

Wanneer: 1 Juli, 20u.
Waar: Kerk Tervant (Paal-Beringen)
Inkom: € 15/18, kaarten in voorverkoop verkrijgbaar bij Kallisto (Diestersestwg. 24 Paal)

in samenwerking met het JANDEGRAENFONDS, een vzw die de lijdensweg van leukemiepatiënten wilt verlichten.

Hoog bezoek vorige dinsdag in de klassen van het 6^de leerjaar.  Paalonline kwam bij de leerlingen eens polsen hoe het gesteld was met hun kennis van het dialect.   Waar je 50 jaar geleden nog met de ‘regel’ op de vingers getikt werd als je dialect praatte, zijn de dialectsprekers onder de jongere generaties anno 2017 zo goed als verdwenen. 
Niet dat we verwacht hadden in de klas nog iemand aan te treffen die het Buitings kan spreken (toch wel:  de meester en de juffrouw zelf !),  zelfs het dialect van ons dorp begrijpen bleek ijdele hoop …  Niemand die voor ons een ‘piepel’ kon vangen,  een ‘brag’ was duidelijk een onbekende diersoort en ‘skeut skéite’ was goed voor een gokje in de aard van skateboarden.   

Vroege vogel Marc Huybrighs selecteerde nog een aantal indrukken van de vallei van de Zwarte Beek voor ons.  Het klopt dus wel:  de ochtenstond heeft goud in de mond ! 

De mobilisatie in de zomer van 1914

Vanaf de laatste dag van juli 1914 bracht de regering het leger op “versterkte vredesvoet”. Dat betekende dat de militieklassen van de drie voorgaande jaren 1910 tot en met 1912 massaal naar hun kazernes terug moesten. Dat betekende een vervierdubbeling van de gevechtseenheden. Wat soldaten betreft dan toch. Voor het depot van de 4de legerdivisie was het nu werken geblazen, want deze soldaten moesten allemaal uitgerust en bewapend worden zodat ze klaar waren voor de strijd.

Vooralsnog maakten de soldaten zich weinig zorgen. Ze verwachtten dat ze naar de grens zouden worden gestuurd om daar ostentatief de wacht op te trekken en zodoende te onderstrepen dat België een neutraal land was, waarvan het grondgebied onschendbaar was. Dat was bij de Frans-Duitse oorlog in 1870 ook gebeurd.

In vorige afleveringen wezen we er al op dat het Limburgse/Oostnederfrankische taalgebied tussen de Uerdingerlijn en de Benratherlijn opgedeeld wordt door isoglossen die elk op een bepaalde plaats van de Uerdingerlijn afsplitsen om een eigen verloop te volgen richting taalgrens.  Zo delen deze isoglossen het Limburgse/Oostnederfrankische taalgebied op in grote dialectregio’s met plaatsen die meer taalkundige eigenschappen gemeenschappelijk hebben met elkaar dan met plaatsen buiten de eigen regio.  Op hun beurt worden deze grote dialectregio’s nog eens onderverdeeld in subregio’s.  In de buurt van Paal en Tervant liggen verschillende dialectregio’s.  

Als vervolg op de aflevering ' DE PAALSE PLAS DOOR DE LENS VAN EEN ARTIEST ' , waarin fotograaf Marc Huybrighs een aantal van zijn foto's van de Plas door de seizoenen heen aan ons voorstelde,  krijgt u nu een handvol artistieke foto's in grijstinten.  De Plas ziet er sprookjesachtiger uit dan ooit.

Fotograaf Marc Huybrighs trok geregeld onze aandacht wanneer hij foto's op Facebook publiceerde.

 Deze oud-leerling van meester Gilbert Claes bleek meer in zijn mars te hebben dan de huis- tuin- en keukenfotografie
die de gewone hobbyfotograaf wel eens etaleert.  Klik zeker verder voor kiekjes van de Buiting zoals u 'm nog nooit gezien hebt ...

In de vorige aflevering stelden we al de vraag of het Buitings, Tervants en Berings eerder bij het West-Limburgs dan bij het Getelands moeten gerekend worden. De Getelandse dialecten situeren zich tussen de Uerdingerlijn (Limburgse kant) en de Getelijn (Brabantse kant). Bepalend voor deze indeling is de “betoningslijn”: loopt ze langs of door onze dorpen?
In het het aangrenzende West-Limburgse Demerkempens hebben stoottonen en sleeptonen grotendeels hun functie behouden (o.a. Stal, Koersel, Heusden, Lummen, Hechtel,…..). Toch durven we stellen dat ook in het Beringerlands nog sporen van betoning te vinden zijn die erop wijzen dat dit systeem er ooit voorkwam.
In het ene dorp is dit al wat duidelijker dan in het andere. Als dit klopt kunnen we besluiten dat het Beringerlands toch wat “Limburgser” is dan tot nog toe werd aangenomen.

Alleen domme mensen spreken nog dialect!

Waar of niet waar?

Het is een vraag waarrond de laatste tijd heel wat onderzoekswerk gebeurt, niet alleen hier maar zowat overal in de westerse wereld.

Dit onderzoekswerk betreft specifiek de mensen die nog dialect kennen en spreken. De populatie van dialectsprekers gaat men dan vergelijken met andere bevolkingscategorieën, die dat niet doen en bv. alleen de standaardtaal spreken.

Vooral de Universiteit van Tilburg in Nederland legt zich sinds een aantal jaren toe op allerlei studiewerk o.a. over de impact van het spreken van dialect op de schoolprestaties van de leerlingen.

Tot in de jaren ’70 beschouwde men in Nederland en meer nog in Vlaanderen, alles wat afweek van het dominante en beschaafde Nederlands als “onbeschaafd”.

Tot dan vonden de leraren en de lerarenopleiders een verklaring voor de taalachterstand van kinderen en voor achterblijvende schoolprestaties in het gebruik van het dialect door kinderen uit lagere sociale milieus.