Deze website gebruikt zoals de meeste website cookies om uw bezoek zo aangenaam mogelijk te maken. Wij respecteren hierbij uw privacy maximaal. Indien u verder gaat naar de website staat u de plaatsing van cookies toe. Meer info over ons cookiebeleid - klik hier. -
In deze rubriek vind je foto's en filmpjes van het Paalse dorpsleven.
Louis Leten bezorgde ons foto's van een reünie van jaargenoten in 1984. De mannen en vrouwen van Paal werden in dat jaar 60, destijds nog een pensioengerechtigde leeftijd.
Geboren in 1924 en als we ons niet vergissen zijn er nog in leven. Louis Vanbrabant, maar misschien zijn er nog, we horen het graag !
De volledige lijst van de 1924'ers vind je hieronder, maar ook een liedje dat de aanwezigen op het feest van 60-jarigen gezongen hebben: het liedje van de Buiting ! Een mooie tekst, waarvan we graag auteur en melodie zouden kennen. Wie weet ?
Tervant kende heel wat sportverenigingen. Voetbalclub AC Tervant ligt nog vers in het geheugen, maar wist je dat vlak na de oorlog er al een club competitie speelde ? Toekomst Tervant werd opgericht in 1944, maar stopte al in de jaren '50. We besteedden er al eens eerder een bijdrage aan: https://www.paalonline.be/cms55/paal-vroeger/oude-foto-s-en-filmpjes/foto-s-verenigingsleven/item/4366-een-vergeten-voetbalploeg-toekomst-tervant.
Ook de St.-Pietersgilde (boogschieten) werd in een vorige aflevering al uitgebreid in de schijnwerpers gezet: https://www.paalonline.be/cms55/paal-vroeger/oude-foto-s-en-filmpjes/foto-s-dorpsleven/item/5489-tervant-in-oude-foto-s-en-kaarten-afl-2-de-schans-en-de-gilde.
Een haast vergeten sportvereniging is de roeiclub die in Tervant actief was en nationale en internationale successen behaalde.
Eigen onderwijs in Tervant was een noodzaak, zeker 's winters, wanneer de wegen naar de buurdorpen veranderden in modderpoelen. In 1882 al krijgt Tervant zijn eerste school.
Onder impuls van pastoor Graus volgde er in 1930 nog een nonnenklooster met aangebouwd een meisjesschool en een kleuterschool. Voor het onderwijs aan de meisjes werden de zusters Apostolinnen uit Gent gevraagd. Oudere Tervantenaren herinneren ze zich nog: moeder Palmire, zuster Hélène, zuster Christiane, zuster Gonzage en zuster Pascal.
Ook de jongensschool kende zijn legendarische figuren:
(foto: meester Henri Pieters)
In dit vierde filmpje met nooit eerder gepubliceerde foto's van het vroegere Tervant krijgt u een overzicht van het ontstaan en de ontwikkeling van de parochie: de eerste kapel, de bouw van de kerk, de Lourdesgrot, het bombardement en het herstel van de kerk, de pastorij ...
Parochie O.L.V. Onbevlekt Tervant
De inwoners van Tervant waren aangewezen op de kerk in Paal. Zij klaagden dat de afstand naar Paal veel te groot was en in 1890 werd er dan ook een kapel in Tervant gebouwd, die reeds in 1895 vergroot werd.
Zoals meestal in de Kempen, woonden de boeren van Tervant in een langgevelhoeve. We hebben voor u een aantal van deze hoeves verzameld in een compilatiefilmpje, met wat extra foto's in het artikel, waarvoor dank aan Cecile L.
Mocht u thuis nog een oude foto liggen hebben van een al dan niet verdwenen langgevelhoeve op de Buiting, dan nemen we die graag op in dit of een ander filmpje. Geef ons een seintje.
In deze tweede aflevering zetten we de Sint-Pietersgilde in het zomerzonnetje. Boogschieten op de staande wip is sowieso geen winterse bezigheid.
Het verhaal van deze gilde begint in 1649, oorspronkelijk als de gilde Sint-Pietersbanden, tenminste als we op de gravering op de koningsvogel in de breuk (halsketting) afgaan. De echte stichtingsdatum kan zelfs iets vroeger geweest zijn.
Deze ketting draagt meerdere zilveren platen, die herinneren aan de rijke geschiedenis van de gilde: geschonken door de keizers, koningen die tot 3 maal toe tot
beste schutter van de gilde gekroond werden.
Bij de opening van de nieuwe brug in Tervant, juni 2022, werd in zaal 'De Kring' een compilatie vertoond met oude foto's en postkaarten van Tervant.
Tervant is in de loop der eeuwen als een van de gehuchten van de Buiting uitgegroeid tot een zelfstandige dorpskern, zoveel werd duidelijk.
Op algemene vraag publiceren we de filmcompilatie op onze website, maar dan in verschillende afleveringen.
Elke aflevering is uitgebreid met foto's en informatie die niet in het filmpje opgenomen werden, omwille van de lengte.
Hier volgt aflevering 1, gewijd aan de naamgeving en de vroege geschiedenis van Tervant.
An Pieters bezorgde ons een kopie van dit schilderij van de hand van haar vader Frans Pieters. Het is een mooie vereeuwiging van de hoeve van de familie In 't Hof in Tervant. De familienaam In 't Hof kwam in vorige eeuwen veel voor in Paal en Tervant.
Frans was geboren in 1921 en overleed in 2015 op 93-jarige leeftijd. Hij was onderwijzer in Paal en Tervant, naar het voorbeeld van zijn legendarische vader Hendrik Pieters, over wie u meer kunt lezen in onze vorige bijdrage 'Tervant is gegroeid uit pastoors' (zie hieronder).
In de aanloop naar de festiviteiten rond de opening van de nieuwe brug in Tervant, willen we nog een bijdrage leveren om het geheugen van Tervant op te frissen.
We halen hiervoor een reportage van de alom bekende Paalse journalist R.V. vanonder het stof, gepubliceerd in 1975. In het artikel wordt een mooi overzicht gebracht van wat en wie Tervant gemaakt heeft tot wat het nu is: gegroeid uit pastoors, met dynamische schoolmeesters als Brockmans en Pieters, van caféploeg tot de huidige voetbalploeg van Paal-Tervant. Het artikel werd voor ons bewaard door Marcel Vanzeir, waarvoor dank ! Verplichte leerstof voor wie op de Buiting woont, een document om te koesteren voor de volgende generaties Tervantenaars !
(er werd ons een kleine, maar niet onbelangrijke correctie gemeld wat betreft het nageslacht van meester Pieters: Thérèse Pieters was de 13de ! En dat heeft zo zijn consequenties voor het voortbestaan van de Tervantse genenpool.)
Tijdens en vlak na WOII was het Albertkanaal in Tervant elke zondagnamiddag het zwemparadijs voor de jeugd . Vooral de jongens zwommen in het kanaal en ieder had zijn zelf ontwikkelde stijl. De hagen op de oevers dienden als kleedkamer en toilet en de afstand van de ene oever naar de andere diende als de lengte voor de gezwommen baantjes .
Er werd van de bunkers afgedoken , de stoerste zwemmers sprongen van de brug en allerlei kunstjes werden getoond . De strafste stunt was onder de voorbijvarende schepen door zwemmen.
Het varken gekeeld, de messen geslepen, de pan voor het pensdink in de hand. Een sneeuwman bigger than life. Zo waren de winters vroeger...
Ben jij nog van de generatie die dit winterse ritueel gekend heeft ? Als je de foto aandachtig bekijkt dan zou jij moeten/kunnen weten waar hij genomen werd. Doe eerst een gokje, dan mag je kijken:
De oplossing én als bonus de ingekleurde foto.
Vanwege alle medewerkers van paalonline, een gezond en gelukkig 2022 gewenst !
We nemen u mee terug naar 1956, toen een winter nog een winter was.
We doen dat met een olieverfschilderij van de Paalse schilder Jan Hoogsteyns (zie ons virtueel museum op paalonline, credits to Bel-Art).
Hoogsteyns inspireerde zich voor dit doek op een foto, misschien herkent u de setting (tip: Brelaar Heide) ? Lees verder voor de oplossing !
Wie ooit in Leopoldsburg gekazerneerd is geweest, heeft ongetwijfeld gehoord van de haast mythische figuur van Coletteke Rijstpap, de magnetisch geladen uitbaatster van een soldatencafé en in die functie ook de bereidster van de lekkerste rijstpap en vele natte soldatendromen. Wat velen vergeten zijn: Coletje was een geboren Tervantse schone en verdient voor haar uitstraling een Star in de Buitingse Walk of Fame, tussen Pietermenneke, De Quebedo, Ludo Laagland en vele andere sterren aan het Paalse firmament.
Jef Geboers en André Luyten publiceerden dit artikel lang geleden al eens in Kiosk, maar voor de lezers van paalonline halen ze Coletteke graag vanonder het sterrenstof.
Coletteke Rijstpap was één van de bekendste dorpsfiguren van Leopoldsburg. Haar echte naam was Maria Coletta Reynders.
Nadat zijn 2 jaar oudere broer Pol op 27 september 1935 naar Belgisch-Congo was afgereisd werd Felix Schollen samen met Robert Carremans op zondag 14 november 1937 uitgezwaaid door de Paalse bevolking. Meester Huybrechts hield de gelegenheidsrede.
Op 19 november begeleidde een 70-tal Palenaren hen per autobus naar de Antwerpse haven. Vanuit Antwerpen reisden ze per congoboot. De passagiersschepen van de Compagnie Belge Maritime du Congo hadden de naam van Congolese steden: de Anversville, Leopoldville, Elisabethville, Jadotville, ...
Vorige aflevering behandelde de succesvolle missiewerking in Paal, onder impuls van de Zusters van Maria.
In 1930 haalt Maria Ariën met haar creatie een vermelding in het tijdschrift van de kruisheren.
En inderdaad - terwijl Eerw. Zuster Marie Paul (Soeur Paule) in Paal haar werk verder zette - ging Eerw. Zuster André in Koersel aan de slag. Uit "De Zegepraal des Kruises", 9de jaargang (1930-1931, p.66): "Ook te Coursel genoot de tentoonstelling van den missienaaikring niet minder bijval. Hier ook gaven de schoone altaar- en priesterornementen, de fijn afgewerkte jassen, broeken en kleedjes, getuigenis daat er onder leiding van E. Zuster Andrée in korten tijd veel en keurig werk was geleverd."
Vrijwel jaarlijks werden schooloptredens, toneelavonden, tentoonstellingen van de missienaaikring gepaard met een tombola enz... georganiseerd.
10 mei 1940. Omstreeks 17u werd de brug van Tervant tot ontploffing gebracht door de Belgische geniesoldaten. Helaas gebeurde dat met de nodige ‘collateral damage’. Er vielen twee burgerslachtoffers, het echtpaar Alfons Theunis en Maria Tempels, dat op de Kruisbaan woonde. Ze bevonden zich op het ogenblik van de ontploffing nog op de brug. Alfons overleed ter plaatse, Maria werd met een ziekenwagen van het Belgisch leger naar Sint-Truiden overgebracht. ’s Anderdaags overleed ze in het ziekenhuis. Hun drie kinderen, Jef ,Marcel en Alfonsine hadden gelukkig al de overkant bereikt toen de brug ontploft. Ze werden naar familie, hun oom Felix Houtmeyers en tante Rosalie Theunis in Zelem overgebracht.
De brug was door de ontploffing middendoor gebroken, ze was totaal onbruikbaar voor de Duitsers, maar ook voor de omwonenden.
In 1928 werd beslist om een snelle waterwegverbinding te bouwen tussen de Antwerpse haven en het industriebekken van Luik via de Limburgse steenkoolmijnen, nl het Albertkanaal. Het nieuwe kanaal werd gerealiseerd door het aanpassen van bestaande kleine kanalen en door het graven van volledig nieuwe kanaalpanden. De bouw van het Albertkanaal was tijdens de economische crisis van de jaren 30 ook een enorm tewerkstellingsproject. Meer dan 12000 werkkrachten werden ingeschakeld, ondersteund door de toenmalige technische hulpmiddelen. Ook in Tervant werkten vele inwoners van Paal mee bij het uitgraven van het kanaal. In 1939 werd het volledige traject opengesteld voor het scheepvaartverkeer.
(ingekleurde foto: de brug van Tervant in 1938, naam en adres van het bevallige meisje bekend bij de redactie)
Op 6 september 2021 wordt de brug van Tervant over het Albertkanaal afgesloten, een week later zal de brug worden gesloopt. De aanleg van een nieuwe zal tot de zomer van 2022 duren. Het ongemak dat deze onderbreking veroorzaakt mag gerelativeerd worden, dat zal blijken uit ons overzicht van de geschiedenis van het kanaal en de brug.
De voorloper van het ons vertrouwde Albertkanaal was een verbindingsvaart van Turnhout naar Hasselt, waardoor scheepsverkeer van en naar Antwerpen mogelijk werd.
Op 15 juni 1852 worden de burgemeesters van onder meer Paal ervan verwittigd dat hun gemeente zal doorsneden worden door een kanaal.
Voor het uitgraven van de vaart waren, over de gehele lengte, duizenden ‘”terrassiers”, grondwerkers nodig. Die waren niet gemakkelijk te vinden en de aannemers vonden dat de plaatselijke werklieden ‘lusteloos, onhandig, en weinig gewoon waren om te werken”.
Door zijn wankele gezondheid werd de Paalse pastoor Vlecken in de jaren twintig in de parochie bijgestaan door pater H. van Meerendonk, een kruisheer van Nederlandse afkomst. Heeft zijn invloed ertoe bijgedragen dat Paalse jonge mannen zich aangetrokken voelden tot het priesterschap en intraden bij de Orde van de Kruisheren, die in Diest een klooster hadden?
In elk geval bleek het klimaat er gunstig voor. In Paal - en trouwens ook in de omliggende parochies - was er een bloeiende missiewerking. Op 25 februari 1923 kreeg de 14-jarige Emma Schollen die 1 jaar ouder was dan haar broer Felix, een "bijbel" als geschenk van Pater H. van Meerendonk voor haar ijver voor de missie van de kruisheren in Congo.
In Paal richtten Zuster Andrée, overste en/of directrice van de meisjesschool, en de zusters een missiekring op. Toen Zuster Andrée midden van de jaren 20 werd overgeplaatst naar Koersel werd haar taak overgenomen door Zuster Marie Paule (Soeur Paule of Maria Rosier, geboren in Lanaken en eveneens lid van de congregatie van de Zusters van Maria te Landen). Soeur Paule verbleef 38 jaar in Paal en zou tot haar dood in 1966 het "Roomse leven" in Paal als een autoriteit mee bepalen (foto)
Na de reeks over pater Robert Carremans brengen we ook zijn buurjongen, studiegenoot en collega-kruisheer & missionaris in herinnering. Theo Schollen deed voor ons de moeite om foto's en documentatie te verzamelen over zijn heeroom. Dat laatste viel niet altijd mee, want kerkelijke archieven blijven voor buitenstaanders gesloten. Toch wist hij een boeiend document samen te stellen, dat hij via paalonline met de Palenaars wil delen. (foto: Felix Schollen naast zijn kameraad Robert Carremans, jonge mannen klaar voor een grote stap in hun leven)
Felix (Joannes) Schollen werd in Paal geboren op 12 juni 1910. Hij was de 4de in rij van 10 kinderen uit het 2de huwelijk van zijn vader Josephus Bernardus Schollen die afkomstig was uit Tessenderlo en gehuwd met Maria Angelina Schuyten uit Molenstede.
Nadat de ijzerertsbanken in het Luikse en in Wallonië uitgeput raakten, zochten de staalbaronnen naar nieuwe ertsen. Zo kwamen ze in de Kempen terecht, meer specifiek in de as Koersel - Paal – Lummen – Zelem. Zeker vanaf het ogenblik dat er treinverbindingen ontstonden (de jaren 1860) werd de ontginning van ijzeroer economisch interessant.
Het betekent in ieder geval dat de ontginning van die ‘grond’-stoffen financieel de moeite waard was en dat de opbrengst kon getransporteerd worden. Al zal de handenarbeid bij ons in die tijd erg goedkoop geweest zijn en dat heeft zeker geholpen om de initiatiefnemers te motiveren.
Er zijn eigenlijk drie periodes in deze ontginning:
Een lezer bezorgde ons deze 3 unieke familiekiekjes aan de voet van onze idyllische molen op de Totenberg. Dank je wel Peter G. !
Deze achthoekige molen, een zgn. bovenkruier omdat het bovenste deel roteerde zodat de wieken in de juiste windrichting konden gezet worden, dateert ergens van eind de 18de eeuw. De eerste met naam gekende eigenaar, in 1844, is de weduwe van A. Wouters.
Rond 1855 zou de molen gekocht zijn door Victor Huygens, telg van een molenaarsfamilie uit Vorst en Tessenderlo (ook in Schoot stond er een molen Huygens). De laatste molenaar, Jef Huygens stopte met malen in de molen rond 1955 en verving ze door een elektrische in de nabije molenaarswoning. In 1963 werd de molen op de Totenberg gesloopt, op de plaats waar de molen stond woont nu de dochter van de molenaar. De commerciële opvolger van de molenactiviteit bevindt zich nu in de Heldenlaan: delicatessenwinkel De Meulen.
Kongolo, nieuwjaar 1962. Het jaar wordt ingezet met het uitmoorden van 20 Spiritijnse missionarissen. Ze vallen onder de kogels van gedrogeerde opstandelingen aan de oevers van de Lualaba rivier. Hun lichamen worden in de stroom geworpen, twintig Belgen uit alle provincies van het land.
Niemand had ook maar een vermoeden dat deze slachting nog maar het voorspel was van veel meer wreedheden: de opstand in het oosten van de republiek Kongo zal in 1965 tienduizenden Kongolese slachtoffers eisen en samen met hen, meer dan 200 missionarissen. Onder hen Robert Carremans en nog 22 kruisheren van het bisdom Bondo. Hun nagedachtenis wordt levend gehouden bij het kapelletje aan het fietsknooppunt 330 in Brelaar.