Weinigen van ons staan er bij stil dat, wanneer ze over de Tessenderlosesteenweg naar het vlakbij gelegen Hulst fietsen,  een belangrijke grens gepasseerd wordt. Een taalgrens. Bij het oversteken van de Winterbeek stopt het ich/mich gebied. In Tessenderlo doen ze niet meer mee. Het gaat hier om een isoglosse (afgrenzing van een taalverschijnsel) die bekend staat als de Uerdingerlijn.

HET OOST- EN WESTNEDERFRANKISCH EN DE KEULSE EN BRABANTSE INVLOEDEN  

Het Oudnederfrankisch werd gesproken tussen (bij benadering) de 5^de en de 12^de eeuw in een groot deel van wat nu Nederland, België, het westen van Noord-Frankrijk, het Rijnland en Westfalen (beide Duitsland) zijn. 

Zoals al aangehaald splitst het Oudnederfrankisch zich ook weer op, waardoor het Westnederfrankisch (de dialecten die later in hoofdzaak aan de oorsprong van het Nederlands liggen) en het Oostnederfrankisch (rechtstreekse “voorouder” van de Limburgse dialecten en het Rijnlands) ontstaan.

De Germaanse talen ontstonden uit het Indo-Europees door enkele opvallende veranderingen:  klankverschuivingen.  
Bij de eerste of Germaanse klankverschuiving verschoven bepaalde medeklinkers uit het Indo-Europees tot andere medeklinkers in het Germaans. Omdat al de Germaanse talen deze klankverschuiving ondergingen, moet deze plaats gevonden hebben toen de Germaanse talen nog (een zekere) eenheid vormden.

Spelen is gevaarlijk !

In de vorige aflevering lazen we hoe de Duitsers de algemene schoolplicht invoerden. Inentingen tegen pokken werden verplicht. De bezetter leek wel nobele bedoelingen te hebben !
Al snel volgde de ontnuchtering: kinderen werden liefst van straat gehouden, leden honger en allerlei verboden en geboden volgden. Kinderen leken wel gevaarlijk ! Uit bijgaande affiches blijkt dat ouders werden aangemaand hun kinderen niet alleen op straat te laten, ‘gevaarlijk speelgoed’ als bogen, katapulten en andere werpspeeltuigen werd verboden, zelfs een papieren ‘vlieger’ oplaten mocht niet meer omdat het telefoon- en telegrafieverkeer kon verstoord worden.

De Indo-Europese talenfamilie  

De Limburgse dialecten stammen via een aantal “voorouders” af van het Indo-Germaans of Indo-Europees (beide betekenen hetzelfde,  maar Indo-Europees dekt de lading beter.

Er bestaan 2  theorieën over het land of de regio waar het Indo-Europees zijn oorsprong vindt.

Paalonline en het Buitings dialect  

Het bestuur van paalonline zette de voorbije zomer een strategie uit m.b.t. de verdere uitbouw van paalonline met zijn groeiende groep van medewerkers,  die een veelheid van activiteiten ontplooien op verschillende terreinen ten dienste van een levenskrachtige dorpsgemeenschap in zijn verschillende facetten.

Een van de instrumenten in dit “ontwikkelingswerk” is het stofferen en onderhouden van een eigentijdse website, die dagdagelijks bouwt aan een virtuele Paalse gemeenschap met een sterk wij-gevoel, waar de onderlinge verbondenheid van de inwoners centraal staat.

Eén kenmerk van een levendige dorpsgemeenschap is de zorg voor de eigen taal, voor het plaatselijk dialect.

WERK JE MEE AAN DE GESCHIEDENIS VAN PAAL?

Paalonline is al enkele jaren begaan met het inventariseren en communiceren van stukken uit onze lokale geschiedenis.

Vorig jaar organiseerde de werkgroep “Paal in de Groote Oorlog” een tentoonstelling over de impact van deze oorlog op de plaatselijke bevolking.  Sinds een tweetal jaren wordt ook maandelijks op de website informatie verspreid over WO1 .  De werkgroep heeft ondertussen het plan opgevat om ook over WO2 in Paal informatie te verzamelen en deze periode in onze recente geschiedenis van naderbij te bestuderen.  Met het oog op het aanvatten van dit studiewerk worden alle geïnteresseerden opgeroepen om actief mee te werken aan dit werkstuk.

Je kan dit op twee manieren doen:

Schoolplicht en gezondheidszorg in de Groote Oorlog

We moeten helaas zeggen dat de Belgische wetgeving op sociaal vlak echt achterlijk was, vergeleken bij de wetgeving in andere Europese landen. Kinderarbeid, vroegtijdig schoolverlaten, lage lonen… waren schering en inslag in België, één van de rijkste landen van Europa.

Naar school in de oorlog

Zeker in de plattelandsgemeenten gaan in 1914 nog niet alle kinderen naar school. De geletterdheid van de bevolking is zeer laag: velen kunnen enkel hun naam spellen en een eenvoudige rekensom maken.

(jongensschool Paal 1911,  deze en andere oude en zeer oude schoolfoto's vind je op de facebookgroep 'Paal vroeger')

DUIVEN in de groote oorlog

Duiven hebben een fantastische eigenschap: om het even waar je ze los laat, ze vinden steeds de weg terug naar hun til. Daar kun je geld op verwedden! En zo ontstond de duivensport. In Paal en in elke Limburgse gemeente waren enkele honderden duivenliefhebbers dag in dag uit bezig met hun diertjes te vertroetelen (vaak met ruzie in het huishouden tot gevolg). Op zaterdag werden ze dan ingezet op een prijskamp. Bij haar thuiskomst had de duif de keuze tussen het groot lot en de pot…

Deze eigenschappen hadden ook de militairen al snel begrepen: reeds honderden jaren geleden gebruikten de legers mobiele duiventillen om geheime berichten te versturen.

Kamp Beverloo, een Belgisch militair duivenstation