Vorige maand brachten we het eerste deel van de Herdenkingsavond 'Paal in de Groote Oorlog'.  Afgaande op de bezoekerscijfers van de website konden nogal wat Palenaren deze gefilmde registratie smaken.  Tijd dus om het tweede deel op u los te laten !  Vorige week presenteerden we al in een aparte aflevering de lezing van Luc Vandeweyer over de hongerwinter van 1915.  Vandaag krijgt u niet alleen het verhaal van de eerste wereldoorlog in ons dorp door André Luyten ( zie ook aflevering 23 in onze reeks),  maar ook de muzikale omkadering van het tweede deel van deze avond door onze eigen Harmonie Hoop in de Toekomst samen met Zangkoor Zonnedauw.  Veel luister- en kijkplezier !

  Terwijl wij eind januari 2016 met z'n allen ons uiterste best doen om de overtollige kilo's,  opgedaan tijdens de schranspartijen en recepties van de voorbije weken, weer kwijt te raken,  zagen onze dorpsgenoten honderd jaar geleden niet alleen witte, maar vooral ook  zwarte sneeuw ...

Historicus Luc Vandeweyer bracht op onze herdenkingsavond van 10 november 2015 uitgebreid verslag over de hongerwinter die de Belgen eind 1915 te wachten stond.  De opeisingen en plunderingen van de Duitsers kwamen al snel na de opeisingen door ons eigen Belgische leger en deden de relatieve welstand in onze contreien pijlsnel verdwijnen.  Bekijk en beluister nog eens zijn boeiend en exclusief verhaal voor paalonline !

 De werkgroep Paal in de Groote Oorlog ontving onderstaand bericht over een interessant initiatief in Tessenderlo: 

Tessenderlo wil 800 van de 600.000 beeldjes kleien waarmee in 2018 een enorm herdenkingsmonument WOI gemaakt wordt.

Koen Vanmechelen | vzw Kunst
CWxRM | Coming World Remember Me
Zaterdag 16, zondag 17 januari 2016 
14.00 - 15.00 - 16.00 uur    € 5
Maak jij één van de 800 beelden voor een enorm herdenkingsmonument voor WOI ?

Een kerst- en nieuwjaarscadeautje van Paalonline,  voor hen die wel naar de avond hadden willen komen, maar door omstandigheden niet konden, voor hen die geen kaarten meer konden bemachtigen,  en natuurlijk ook voor de aanwezigen die de avond zo geweldig vonden dat ze hem graag nog eens willen beleven:  we starten met het 1ste deel.

HONDEN IN DE GROOTE OORLOG

Voor 1914 zijn dieren onmisbaar voor de economie. Ze vormen nog altijd de belangrijkste trekkracht, ze dienen als transportmiddel en als rijdier. De lastdieren bieden kostbare hulp in de landbouw. Dieren hebben hun vaste plaats in vele huizen en zijn een trouwe vriend in het dagelijkse leven.

Wanneer de Groote Oorlog uitbreekt, wordt niet alleen de mens maar ook het dier gemobiliseerd. Niet alleen tienduizenden paarden, maar evenveel honden en duiven.

In 1913 richt het Belgisch leger de eerste militaire kennels op. De mastiff, een typisch Belgisch hondenras, lijkt de perfecte kenmerken te hebben om in het leger te dienen: sterk, kalm, doorzetter… op speciaal ontworpen karren trekken zij een mitrailleur, een munitiekist. Een hondenspan kan per dag een even grote afstand afleggen als een paard.

The Return of 'Het Korenmenneke'

In aflevering 16 berichtten wij al over het optreden van het ‘Korenmenneke’ in Paal. Pastoor Vlecken beschreef in zijn verslag over de eerste wereldoorlog hoe deze Duitse controleur de Paalse boeren het leven zuur maakte. In het bijzonder werd de familie Vandevenne in Geenhout geviseerd. Bij een controle kwam het tot een handgemeen, waarna twee broers en een zus, na hun veroordeling, weggevoerd werden naar Duitsland. 

Op de herdenkingsavond overliep André Luyten de oorlogshandelingen in ons dorp. Ruime aandacht kreeg het incident met het Korenmenneke en de familie Vandevenne, en dit keer ook zoals het in de familie van generatie op generatie werd verder verteld. Hier volgt het verhaal van de mondelinge overlevering !

In de aanloop naar 11.11.2015 :   gedenk de Steen

Misschien is het u opgevallen bij het passeren van de Steen, het monument voor onze gesneuvelden uit beide wereldoorlogen: hij wordt op dit moment door de gemeentelijke onderhoudsdienst gerestaureerd. Een kleine aansporing van onze kant was nodig, want ook onze Herdenkingsavond op 10 november zit er aan te komen. Een monument in verval zou niet getuigen van veel respect voor onze gesneuvelden, en zij staan toch centraal in onze tentoonstelling die volgt op de herdenkingsavond.

Voor deze rubriek is de restauratie in ieder geval een goede gelegenheid om de geschiedenis van het monument nog eens onder de aandacht te brengen, want in deze blok arduin schuilt metaforisch niet alleen het bloed van onze oorlogsslachtoffers, maar ook het zweet en de tranen van onze oud-strijders en dorpsgenoten na de wereldoorlog …

Het monument werd in 1923 in het midden van het dorpsplein opgebouwd in arduin en plechtig ingehuldigd op 10 mei van dat jaar.  Als je nu even stil staat voor de imposante steen,  laat niets nog vermoeden dat ruzie, tweespalt en financiële problemen zijn oprichting lang in de weg stonden ...

Jozef Bosmans (vierde van links) werd geboren in Beringen op 18 juli 1886. Hij woonde in de Kerkstraat in Paal.
Hij was een stevige bonk, 1.80 m groot en slachter van beroep. In 1906 werd hij opgeroepen als loteling.
Na zijn militaire dienst treedt hij als vrijwilliger in bij de rijkswacht en zo wordt hij vanaf 1 augustus 1914 ingelijfd bij het leger als ruiter-verkenner.
"Doorheen gans Vlaanderen ben ik steeds op post geweest. Moeielijke en gevaarlijke zendingen zijn mij ter beurt gevallen."  

Als beschermingsdienst achter het leger in aftocht, was hij een der laatsten van gans het Belgisch leger om de IJzer over te steken. Hij moet een echte ijzervreter geweest zijn, want tijdens de slag om de IJzer was het zijn opdracht :  "als gendarme de soldaten ... opzoeken, tegenhouden en terug de loopgraven rond Diksmuiden inbrengen."

Een nieuwe preekstoel

Vergeleken met de omliggende dorpen Schaffen, Lummen en Beringen bleef de gemeente Paal bij het uitbreken van WO1 relatief gespaard van het ergste oorlogsgeweld.  Er was natuurlijk de schokkende executie van Frans Claes op 17.8.14,  het eerste en gelukkig enige burgerslachtoffer,  gevolgd door de brandstichting in café ’t Haantje op 18.8.14.  

Het oorlogsgevaar neemt toe

Op zaterdag 1 augustus is het oorlogsgevaar nog groter geworden. Voor soldaat Carremans heeft dat ingrijpende gevolgen:

"Onze koffers moeten op het bureel, mogen niets mede nemen in onze ransel, moeten in oorlogstenue vergaderen op de koer. Krijgen 120 kardoezen. Onze zakken van den kapot worden geopend."

Vooral het feit dat er scherpe munitie – de 'kardoezen' - werd uitgedeeld in de kazerne zelf in plaats van op de schietstand, zal de soldaten duidelijk hebben gemaakt dat de toestand ernstig was.