n aflevering 3 gaan we verder met het kijken naar taalverschijnselen in het Böetings.  Hier gaan we het hebben over: rekking, de ontwikkeling van de Oudgermaanse o/a + l + d/t, de wispelturige “r” en gevallen waarin het Böetings Umlaut kent.

We beginnen met “rekking”.  Hiermee bedoelt men het “rekken” van korte klinkers.  “In het Standaardnederlands zijn de korte klinkers in gesloten lettergreep doorgaans kort gebleven, bijv. dag, dak, blad, weg, schip, slot enz.; in open lettergreep hebben ze zich ontwikkeld tot een lange klinker (dagen, daken, bladen, wegen, schepen, sloten).  Bij de bijvoeglijke naamwoorden was er in het Middelnederlands een gelijkaardige tegenstelling tussen de korte klinker in onverbogen vorm (bijv. lam, smal, zat) en een lange klinker in verbogen vorm (*lame, *smale,*zate), maar nadien heeft die lange klinker in open lettergreep zich in het Nederlands aangepast aan de korte klinker in gesloten lettergreep (lamme, smalle, zatte).  In de meeste Limburgse dialecten heeft echter de omgekeerde ontwikkeling plaatsgevonden: daar heeft de lange klinker uit de open lettergreep zich in heel wat woorden ook doorgezet in gesloten lettergreep.  Men spreekt er dus van daag (dag), daak (dak), blaad (blad), weeg (weg), scheep (schip), sloot (slot), laam (lam), smaal (smal), zaat (zat) en varianten.” (R. Keulen “Enkele isoglossen rondom Beringen” 2011). 

In deze aflevering kijken we nog eens naar de reeds in andere afleveringen aan bod gekomen Getelijn en Betoningslijn. Deze twee isoglossen zijn van belang om het Böetings binnen het Limburgs (tussen Uerdingerlijn, Benratherlijn en taalgrens) in te delen. De positie die het Böetings inneemt t.o.v. deze twee isoglossen is ook bepalend voor hoe een aantal woorden klinken of wat de vorm

van een aantal woorden is. We beginnen met de Getelijn. Deze isoglosse volgt min of meer (in het noorden minder) het verloop van de oude grens tussen het hertogdom Brabant en het graafschap Loon (Prinsbisdom Luik). Aan de hand van 40 woorden stelden J.L. Pauwels en L. Morren in 1960 een 26 tal klankgrenzen/woordgrenzen vast. Voor het noorden is de studie uit 1960 echter minder betrouwbaar (zie R. Keulen: “Enkele isoglossen rondom Beringen”, 2011). In 1958 legt L. Morren Beringen en Paal nog aan de oostkant van de

Getelijn. Twee jaar later in 1960 in hun gezamelijke studie, leggen J.L. Pauwels en L. Morren Beringen en Paal ten westen van de Getelijn (R. Keulen 2011).