Dat verdient van onze kant een warme proficiat.  Dank je wel personeel en vrijwilligers voor de dienstverlening aan onze senioren  ...  en ook aan de taalcommissie van paalonline (of zijn dat geen senioren ?)  De taalcommissie is elke maand te gast in het centrum voor zijn vergadering rond het Buitingse dialect.  Woorden en gezegdes worden besproken en getoetst aan hun Buitinggehalte.  De koffie en het koekje worden daarbij geserveerd door het dienstencentrum.  Bedankt dat we mogen gebruik maken van de infrastructuur !  Zoals men pleegt te zeggen bij een verjaardag:  wij wensen jullie nog vele jaren toe daar op de helling van Paals meest roemruchte berg ...  hou jullie recht !

OC de Buiting, zaterdag 23 november 2019

Nogal wat aanwezigen waren onder de indruk van de professionaliteit in de omkadering van het optreden van de Buitingklokken zaterdag 23 november. De “visuals” waren top.  Heel de voorstelling was tot in de puntjes geregeld. Achteraf bleek dat het zangkoor begeleid werd door iemand die zijn sporen verdient met regie- en productiewerk in de VTM-stal. Een draaiboek werd opgesteld waarin heel het verloop van de avond in detail werd beschreven. Mireille Dirix, die professioneel in de mediawereld actief is, had haar relaties aangesproken om het optreden van de Buitingklokken “uniek” te helpen maken.

Vooruit met de geit en op naar Pala!

Na op reis te zijn geweest,  lijkt het erop dat indrukken die je opdeed tijdens die reis moeten bezinken,  moeten inkalven en derhalve hun plaats vinden in de vorm van herinneringen. Pas na een tijd kunnen we, zoals dat heet, weer vol in het dagelijkse leven staan. 

Natuurlijk beleeft iedereen dit fenomeen op haar of zijn manier en tempo. De relativiteit van tijd  in gedachten, alsook het objectieve begrip in relatie tot het herleven van een reis. Enfin…

Een en ander op een rijtje gezet, onze fietstocht vanaf Zwitserland langs de Rijn terug naar huis was een fantastische ervaring. We hebben genoten van de prachtige natuur  die ons op deze tocht ten deel viel. Het in open lucht zijn, klimmend bergop en met duizelingwekkende vaart bergaf fietsen was een belevenis die we niet hadden willen missen. Het kamperen in ons kleine tentje, de contacten die we deelden met andere reizigers en de lokale bevolking tijdens onze tussenstops ook niet. 

's Achtersnóuns (zie ook onze dikke van Pale)

's Namiddags :  "  's achtersnóuns     "  Mijn vrouw heeft de ganse zomer 's namiddags liggen bruinen in de zon, nu is ze helemaal aan 't vervellen. - "Mèn vroo hit den hiele zomer 's achternóuns inne zon linge bröene, noa es ze hielemoal ant afblodde.   Da vient ze hie'el ambetant."    

Noen = middag  (eten)
Middelnederlands noen en noene,  van het Latijnse nona,  het negende uur (novem waaruit de v weggelaten is), dat was de tijd van het Romeinse avondmaal. Het veranderde gebruik in onze streken om de hoofdmaaltijd 's middags te eten, heeft daar de noen van gemaakt. Het middagmaal heet dan noen.   Later werd met noen meer het eigenlijke middaguur bedoeld, de tijd ongeveer van 12 tot 1 u, wanneer de voornaamste maaltijd wordt gegeten.

's Achtersnóuns is dus namiddag,  koffietijd, het moment voor een vieruurtje of een dutje, al naargelang de behoefte,  vergelijk met het Engelse 'afternoon'.

Bob Vincke laat zijn licht schijnen over de regeringsvorming .

Een boek en een herdenkingsavond, dat zijn we als Palenaren onze dorpsgenoten van 75 jaar geleden wel verschuldigd.  De Eerste Wereldoorlog eiste vooral levens van jonge dienstplichtige soldaten in dit dorp,  meer dan twintig,  de Tweede Wereldoorlog hoofdzakelijk onschuldige burgerslachtoffers,  ook meer dan twintig.

Het leed dat deze oorlogen veroorzaakte mag nooit vergeten worden,  zeker niet door generaties die zelf gespaard zijn gebleven van de vernietigende waanzin die ons continent tot twee keer in een halve eeuw getroffen heeft.

De herdenkingsavond op 9 november 2019 (19.30 u, OC De Buiting) zal u onderdompelen in medeleven en mededogen met de slachtoffers van Paal.  Interviews met oudere dorpsgenoten die de oorlog als kind of als tiener hebben meegemaakt geven u een idee wat het was om op de vlucht te moeten slaan, of te leven onder een bezetter, en jazeker, hoe het voelde om bevrijd te worden !

       Is er in het dorp Paal iets vermeldenswaardig gebeurd tijdens de Tweede Wereldoorlog?

Dat was de vraag die de leden van de Historische Werkgroep van Paalonline zich twee jaar geleden stelden…

Wanneer je iets niet weet, ga je het vragen: we interviewden veertig oudere Palenaren, mannen en vrouwen, over wat hen bijgebleven was over de oorlogsjaren.  Zijn ze gevlucht op 10 of 11 mei 1940, hebben ze honger geleden, of fel schrik gehad, wat is er tijdens de oorlogsjaren zoal gebeurd in het dorp, wat herinneren ze zich nog van de bevrijding… Gelukkig waren we met meerder ploegen om te interviewen, want elk interview duurde meerdere uren…

De antwoorden waren verbluffend en openbarend: het werd al snel duidelijk dat werkelijk iedereen zijn eigen oorlogsverhaal meedraagt en ja:  velen hebben schrik gehad, hebben honger geleden…  De geïnterviewden haalden hun nog nooit gepubliceerde foto’s boven, hun kinderen hoorden sommige oorlogsverhalen voor de eerste keer…

Door al die verhalen met elkaar te verbinden, konden we de oorlogsgeschiedenis van het dorp Paal reconstrueren.

We vulden hun verhalen aan met archiefonderzoek. Dat gaf een stevige basis voor de mondelinge oorlogsverhalen en plaatste ze in een groter kader. Het provinciaal archief in Hasselt, het gemeentelijk archief in Beringen stonden voor ons open.

Hebt u al kaarten ?   Wacht niet te lang, het aantal plaatsen is beperkt !  Het zou heel jammer zijn mochten we u de avond zelve moeten weigeren, maar de zaal in het OC De Buiting heeft een maximumgrens voor het aantal mensen dat binnen mag ...  voor de veiligheid en de verzekering mogen we daar niet over gaan.  Bestel nog snel uw toegangstickets:  http://www.paalonline.be/cms55/item/3908-bestel-nu-kaarten-voor-de-unieke-herdenkingsavond-wo2-in-paal en kom dan zeker op tijd.  
De voorstelling begint om 19u30,  maar wie eerder komt kan al de tentoonstelling van Palarte bezoeken of gewoon in de zaal zitten wachten en kijken ...  naar onze unieke collectie foto's van de Tweede Wereldoorlog in Paal.   Heel wat dorpsgenoten hebben hun schoendozen bovengehaald vol oude foto's en ons laten meekijken.  Onze dank hiervoor,  maar ook u kunt meekijken naar de projectie van deze nooit eerder gepubliceerde beelden vóór de voorstelling begint, zoals deze uiterst scherpe foto van een deelnemer aan de Vredesstoet in 1945 hieronder:

Zaterdag 19 oktober vierden de 65-jarigen van Paal en Tervant hun geboortejaar 1954. Het was de 4de keer dat er een reünie werd gehouden, ondertussen een 5-jaarlijkse traditie, die zoals ook de twee vorige keren doorging in de St.-Jansgilde in Paalstraat. De avond werd op gang getrokken met een receptie, de cava vloeide rijkelijk en de hapjes stilden de grootste honger. Ondertussen werden oude klasfoto’s geprojecteerd. Een keer aan tafel werd de obligate speech gehouden door het ‘bestuur’. Een groepsfoto van de vorige reünie gaf de vrouwen de kans om te checken of ze niet hetzelfde jurkje droegen als vijf jaar geleden. Een volledige vers gemaakte menu werd geserveerd, overgoten met de nodige wijnen en bieren. Na het eten werd de receptieruimte al snel omgetoverd in een dansvloer. Een plaatselijke DJ zorgde voor muziek en nostalgie, zodat de oude knoken nog eens elastieken beentjes leken. Benieuwd of die over vijf jaar nog zo vlot de lucht ingaan ! Zonder twijfel een meer dan geslaagde reünie, die hopelijk niet te veel stramheid heeft achtergelaten deze week …

In augustus 1943 begonnen de Duitsers de kerkklokken op te eisen om er oorlogstuigen van te maken. Aanvankelijk mocht elke kerk in principe één klok behouden. Vanuit de provincie Limburg werden er ongeveer 250 klokken naar Duitsland overgebracht. Slechts een klein aantal daarvan zou na de oorlog teruggevonden worden.
Ook Paal deelde in de klappen. De grootste klok, de O.L.-Vrouwklok was 1,02 m hoog en woog 2000 Luikse ponden. Ze had 1200 Nederlandse gulden gekost. In 1828 was ze gegoten door Vanden Geyn uit Leuven en opgehangen in de toren van de oude kerk, die in 1824 voor het laatst was vergroot. Ze werd gewijd door de deken van Beringen, E.H. Schroyen, in 1829.
Als opschrift droeg ze: