MESSERSCHMITT B.F. 110 crasht in Paal

17 augustus 1943. In de nacht heeft er boven Paal een luchtgevecht plaats tussen Britse en Duitse vliegtuigen. Een Duits vliegtuig wordt geraakt en wil een noodlanding inzetten. De piloot is zijn vliegtuig echter niet meer meester en moet zich redden met zijn valscherm. Hij komt veilig neer in een veld in Geenhout en wordt opgehaald door de Duitse soldaten die wat verderop in het dorp , in de meisjesschool en het patronaat, gekazerneerd lagen. Het vliegtuig, een Messerschmitt B.F. 110, tolt door de lucht en scheert vlak over het café van Albert Cloostermans op de Diestsesteenweg. Aan de overkant van de steenweg baant het zich een weg door het korenveld en komt tot stilstand voor de kelder van Leon Huysmans en Caroline Enkels. Leon was pas een nieuwe woning aan het bouwen. De kelder was nog maar net klaar en met de ruwbouw moest nog begonnen worden.

Wat is een gèèr en wat is een goar ? De Dikke van Pale leert het ons:

Gèèr Dunne lange staak, lange stok

De ‘vogelsgère’ zijn nog redelijk  landschapsbepalend op de Buiting,  al zijn de houten palen (staande wip) tegenwoordig vervangen door metalen pylonen.  ‘Boengère’ zie je al veel minder in de Paalse tuintjes, ‘viesgère’ verzamelen zich niet meer aan de Zwarte Beek maar rond de Paalse Plas en putgère zijn helemaal verdwenen…  Dat waren lange stokken waarmee de aker uit de waterput gevist werd.  (foto:  Maria Diepvens voor de gèèr van Brelaar.  Heeft nog iemand een foto van een houten staande wip (boog of karabijn) uit Paal ? )

 Onderstaand artikel is een vertaling van “Speaking dialects trains the brain in the same way as bilingualism” van de hand van Napoleon Katsos, Senior Lecturer Department of Theoretical and Applied Linguistics, University of Cambridge, 2016. 
Dialect spreken traint onze hersenen op dezelfde manier als tweetaligheid

Er is veel onderzoek verricht om het idee te staven dat mensen die twee of meer talen in het dagelijks leven gebruiken, belangrijke voordelen ervaren. De hersentraining die gepaard gaat met het moeten gebruiken van een andere taal, afhankelijk van de context en de spreker, resulteert in een verbetering van de aandacht en de geheugenvaardigheden en ook in een beter herstel na een beroerte en zelfs in het vertragen van de symptomen van dementie. Maar er is nog een andere - vaak verborgen - bron van hersentraining door middel van taalgebruik waar velen van ons zich niet eens bewust van zijn: de dialecten.

Maandag is Palenaar André Vandeweyer overleden, de echtgenoot van Louisa Gielis. Hij was 80 jaar. André was een tijdlang actief als natuurkenner binnen de taalcommissie van paalonline, waarbij hij hielp om de dialectische namen van onze fauna te inventariseren.
Het afscheid vindt vrijdag 3 januari (11 uur) plaats in de aula van het crematorium in Hasselt. Begroeting: donderdag 2 januari (19-19.30 uur) in funerarium Convents in Paal.

Een impressie van het optreden van onze Harmonie Hoop in de Toekomst op de herdenkingsavond WO2 in OC De Buiting, 9 november 2019.

Bèèrlepel: boerengerei, niet geschikt om de soep mee uit te scheppen !  

Wintertijd ...  het ideale moment voor klusjes die niet veel zonlicht nodig hebben,  zoals de beerput leeg maken en het terra-fertiele goedje over het veld uitrijden.  Alleen,  hoe deed je dat  in een tijdperk toen er geen pompen waren ?  Met de hand dus.  En een grote lepel:  de beerlepel.  Uit onze Dikke Van Pale:  

Bij het uitbreken van WO1 deden de geruchten de ronde dat op de reclameborden van de Duitse firma “Maggi” aanwijzingen stonden voor de Duitse legerleiding.

In mei 1940, toen het duidelijk werd dat Duitsland ons land zou aanvallen, sloeg de paranoia opnieuw toe, dit keer werd de Belgische firma “Pacha” geviseerd voor hun reclameborden aan de kruidenierswinkels. Deze reclameborden hadden als tekst: ”Eens gedronken, steeds geschonken" en "Een man met een lekkere tas koffie”.   We noemden het chicoreipoeder hier op zijn Buitings 'bittere',  want de smaak was nog een stuk bitterder dan die van koffie.  Ook na de oorlog bleven mensen nog een schepje 'bittere' bij hun koffie doen.

In Paal hingen die platen bij Roos van Vaeske, Fin Vanderoy, Filke Verboven, Maria van Claeske, Dikke Corver, Dor van Claeske, Maria van Aerts.  

Deze week wordt het feest van St.-Baar (4 dec.) gevierd.  Het is een traditie dat de mijnwerkers-brancadiers een dankmis laten opdragen ter ere van hun patroonheilige, St.-Barbara.  Deze heilige wordt in Limburg nog altijd vereerd als beschermheilige van de gevaarlijke beroepen, waaronder brandweermannen, dakwerkers en mijnwerkers.  Dat de mijnwerkers hun St.-Baar gekozen hebben als patrones heeft natuurlijk ook te maken met de overeenkomst die zij zagen tussen de toren waarmee ze steevast afgebeeld wordt en een mijnlamp.  Meer over St.-Barbara lees je in onze speciale bijdrage over deze merkwaardige heiligenfiguur.
Op 4 december kregen de mijnwerkers vrijaf (eigenlijk ter compensatie van 11 november) en de dag ervoor werd aan het kolenfront extra hard gewerkt,  om ter meest 'kool te maken'.  De wedstrijd om de hoogste kolenproductie leverde natuurlijk extra premies op, die na de misviering in de lokale cafés met evenveel toewijding opgedronken werden.

Dat het Sinterklaasfeest een mengeling is van eeuwenoude heidense en christelijke tradities, is ondertussen algemeen geweten.  De legende van de bisschop van Myra behoort tot onze literaire canon, om eens een woord te gebruiken dat aan een politiek geïnspireerde revival bezig is.  De link met Sint Barbara is echter minder bekend.  Daarvoor heb je een stukje op paalonline nodig.

De naam Barbara verraadt natuurlijk al de wilde natuur van het Wijf, niet voor niets deelt ze haar etymologie met berbers en barbaren.

Van oorsprong was ze nochtans een rijkemansdochter, zo leert ons de legende, die haar bestaan situeert ergens in de derde/vierde eeuw na Christus in Nicomedië, het huidige Izmit in Turkije.  Izmit ligt een beetje zuidoostelijk van Istanboel,  in die eeuwen nog Constantinopel dus, in de eeuwen daarna het centrum van de Christelijk Orthodoxe religie.

De vader van Barbara had zo zijn zorgen met dochterlief.