Van de Brabantse Zuiderkempense dialecten gesproken in o.a. Deurne, Tessenderlo, Hulst en Kwaadmechelen worden Paal en Tervant gescheiden door de Uerdingerlijn. In het westen en zuidwesten grenzen plaatsen met een Getelands dialect (Hagelands georiënteerde West-Limburgs overgangsdialecten) aan Paal en Tervant. Het gaat hier om Schaffen en Meldert. Ten zuiden van Paal ligt Lummen, waarvan het dialect tot het Demerkempens behoort (West-Limburgs). Beringen ligt ten oosten van Paal en Tervant en heeft een West-Limburgs georiënteerd overgangsdialect (W.L.D. benaming Beringerlands), maar zou mogelijk zelfs tot het Demerkempens gerekend kunnen worden. Iets waar we later, in een andere aflevering, nog op terug komen.
In het oosten grenst Tervant een stukje aan Koersel waarvan het dialect Demerkempens is. Voor een stukje grenst Tervant in het noorden aan Oostham en in het noordoosten voor een klein deel aan Beverlo. De dialecten van Oostham en Beverlo rekenen we tot het Heidelands, een Zuiderkempens georiënteerde West-Limburgse overgangsregio. Om Paal en Tervant te kunnen plaatsen binnen deze regio’s (het Zuiderkempens buiten beschouwing gelaten, gezien de ligging ervan aan de Brabantse kant van de Uerdingerlijn), bekijken we eens hoe deze regio’s zich verhouden tot de belangrijkste isoglossen in de buurt en wat de positie is van Paal en Tervant t.o.v. deze isoglossen.
|
Getelands |
Heidelands |
Truierlands |
Beringen |
Paal en Tervant |
Demer- kempens |
|
|
Uerdingerlijn en ermee samenlopende isoglossen “ich-mich-óch/oech-oer-oerre…” |
V |
V
|
V
|
V |
V |
V |
|
“ooch” isoglosse |
Deels, in +/- de oostelijke 2/3 van het Getelandse gebied. |
Deels, in Korspel en Beverlo wel, in Heppen en Oostham niet meer. |
V
|
V |
V
|
V
|
|
Getelijn |
X |
X |
V |
Pal op of net naast. |
Pal op of net naast. |
V |
|
Betoningslijn |
X |
X |
X |
Sporen maar functie verloren. |
Sporen maar functie verloren. |
V |
V = aan de Limburgse kant. X = aan de Brabanste kant.
* Het Truierlands is niet een onmiddellijk aangrenzende dialectregio maar werd door de (zuid) westelijk ligging in onze provincie ook in de tabel opgenomen ter vergelijking.
* Het Beringerlands werd opgesplitst in Heidelands voor de noordelijke Beringerlandse dialecten Heppen, Beverlo en Korspel, met opname van Oostham in deze regio. Van de zuidelijke Beringerlandse dialecten werden Paal, Tervant en Beringen opgenomen in de tabel.
Robby Vanesch