Deze website gebruikt cookies

Deze website gebruikt zoals de meeste website cookies om uw bezoek zo aangenaam mogelijk te maken. Wij respecteren hierbij uw privacy maximaal. Indien u verder gaat naar de website staat u de plaatsing van cookies toe. Meer info over ons cookiebeleid - klik hier. -

Getuigen uit het verleden

Getuigen uit het verleden

Er is zeer weinig bewaard van de Paalse geschiedenis, maar er zijn toch wel enkele 'getuigen'.  Je vindt in deze rubriek info over de Paalse schansen, oude kaarten van Paal en omgeving, de verbreding van het kanaal, ....  Voorlopig verwijzen we voor aan aantal artikels uit deze rubriek nog door naar onze oude website. (klik hier) 

Wij hebben ondertussen van de eerste lentedagen kunnen genieten, en dat was in maart 1941 niet anders voor de mensen op de Buiting. De oorlog heeft zijn eerste jaar achter de rug, maar daar heeft de lente geen weet van. Jeanne is in haar opstellen gecharmeerd door de nieuwe levenslust bij mens, dier en natuur. Jeanne vermeldt dat de vastenwet was opgeheven, wat wij niet hebben kunnen verifiëren, zijn er lezers die zich dat nog kunnen herinneren ? Nog zo'n gewoonte om komaf te maken met de winter: de grote kuis ! Ook dat ritueel wordt tegenwoordig nog weinig toegepast. Voor de rest is godsdienst het alles omvattende kader voor het leven. Zelfs bloemen krijgen een religieuze naam, zo had ik nog nooit van een 'goedeweekbloempje' gehoord. Volgens mij trekt een viooltje zich daar weinig van aan, dat Pasen nadert. Desalniettemin: zalig Pasen in 't verschiet ! 

De katholieke kerk had de gemeenschap in 1941 nog goed in haar greep. Wakker worden en bidden. Vervolgens naar de vroegmis stappen en weer bidden. We kunnen het ons niet meer voorstellen Pasen werd nog uitgebreid gevierd, de eitjes lagen op paaszaterdag verstopt. Geen verwarring met Sinterklaas, speelgoed en ander snoep moest toen nog niet gezocht worden, maar enthousiast waren de kinderen evenzeer. Herinnert u zich nog de traditie van het eigenhandig eieren kleuren en schilderen ? Pasen viel in 1941 op 13 april, waardoor de opstellen nu een beetje vijgen na Pasen lijken, maar desalniettemin: er zullen vandaag, anno 2024, nog wel wat paaseitjes overschieten om van te snoepen !

Als Jezeke zijn beddeke uitschudt wanneer het sneeuwt, dan is zijn moeder deze meimaand serieus aan 't wenen. De regen blijft met melkkruiken uit de lucht vallen. Is het omdat het met de Mariaverering in de maand mei tegenwoordig slecht gesteld is ? Ouderen herinneren zich nog goed hoe het hele gehucht in stoet van kapelletje naar kruis en het volgend kapelletje trok, al zingend en biddend, de pastoor voorop.
Het zou anno 2024 een wereldvreemd tafereel zijn. In 1941 is de Mariaverering in mei voor Jeanne nog een heel vertrouwde instelling, die haar inspireert voor een resem opstellen. Niet minder dan vijf schrijft ze er die maand. De oorlog lijkt naar de achtergrond verdrongen, al blijft de dreiging van honger in het laatste opstel toch schemeren.

Klimaatverandering daar hadden ze in 1941 nog geen last van. Het was oorlog en dat was ook bittere ernst. De maand juni inspireert Jeanne omdat het een bloemenmaand is. Waar de bloemen in de maand mei nog gewijd waren aan Maria, staan ze in juni in het teken van het H. Hart. Godsdienst domineerde het dagelijks leven en ook de thematiek van de opstellen voor school. Goeie punten en godsvrucht waren recht evenredig gerelateerd.

Precies een jaar geleden startten we met deze reeks opstellen van Jeanne Peremans, uit het eerste oorlogsjaar, het schooljaar 1940-41. Jeanne staat op de springplank naar het volwassen leven. Ondertussen wacht de wereld in spanning op de afloop van de oorlog. Die is in 1941 nog verre van zeker. Miljoenen levens gaan nog verspild worden voor we de geschiedenis kennen zoals ze nu is. Jeanne probeert als opgroeiend meisje te genieten van de wonderlijke natuur: een bloem is een samengevat mensenleven.  

85 jaar terugkijken in de tijd: Jeanne Peremans biedt ons met haar opstellen die kans om een glimp op te vangen van hoe het vroeger was voor een schoolmeisje. Het voorbije jaar publiceerden we de opstellen die ze schreef in de loop van haar achtste studiejaar, het eerste jaar van Wereldoorlog 2. Ook van 1939 hebben we nog een aantal stukjes bewaard. Paal telde toen zo'n 6000 inwoners plus een 7000 Belgische soldaten die opgeroepen waren om de verdedigingslinie te vormen aan het Albertkanaal. Voor de kleine Jeanne was het allemaal nog abstract, die oorlog die er zat aan te komen. Zij was bezig met de kleine dingen van alledag: soep koken op school, het weer, de herfst … en de alom aanwezige godsdienst natuurlijk. Elke bladzijde van haar schriftje begon ze met J.M.J.
Jezus, Maria, Jozef.

De novembermaand was in 1939 in veel opzichten niet anders dan dit jaar. De doden werden herdacht, en ook het einde van de Eerste Wereldoorlog, weliswaar met meer godsvrucht. De vorige oorlog was nauwelijks 20 jaar geleden en er stond al een nieuwe voor de deur. Paalse reservisten en dienstplichtigen waren opgeroepen en het dorp zelf lag vol soldaten afkomstig uit heel het land. Het Albertkanaal was Belgiës eerste en belangrijkste verdedigingslinie. De donkere avonden brachten gelukkig enige gezelligheid in huis, kleding werd gebreid en versteld, steenkool zorgde voor een intense warmte in de bol van de Leuvense stoof, verhalen werden verteld.
Ook anno 2024 worden onze novemberavonden gevuld, nu met televisievertier, beschermd tegen kou, regen en wind. Het journaal brengt ons het sombere vooruitzicht op een nieuwe oorlog. Het vervolg van 1939 kennen de meesten van ons, volgend jaar vieren we het einde van de Tweede Wereldoorlog. Hopelijk kunt u in 2029 nog eens achterom kijken en zuchten van opluchting.

Jeanne De Ridder, alias Juffrouw Jeanne, werd in 1975 als eerste vrouwelijke leerkracht aangeworven voor de Jongensschool. War Ackx was toen directeur en de school was een echt mannelijk bastion, zowel wat betreft leerkrachten als leerlingen. Jeanne merkte dat zij in een warm nest was terrecht gekomen en voelde zich onmiddellijk aanvaard.
De eerste jaren gaf zij les aan het 4de leerjaar. Vervolgens aanvaarde zij vrijwillig om het 2de leerjaar onder haar hoede te nemen om daarna gedurende vele jaren, tot aan het einde van haar carriere, te onderwijzen aan het 3de leerjaar. Nochtans heeft zij maar in 2 klaslokalen les gegeven.Jeanne appreciëerde het open,aangename klimaat en mentaliteit bij het onderwijzend personeel. Tijdens vergaderingen werd er bikkelhard en constructief gediscuteerd. Na de vergadering werden de plooien gladgestreken en was het tijd voor ontspanning met de collega’s. Er werd ook niet op een uur meer of minder gekeken om zich in te zetten voor het welzijn van

Kitty Thijs is directeur van kleuterschool “ Hand in Hand” en Nancy Theunis is directeur van de lagere school “De Buiteling”.   Zij resideren momenteel met hun schoolactiviteiten op de site van de Jongensschool. Eerst en vooral wijzen zij op de goede samenwerking tussen beide scholen. Zij zoeken gezamenlijk naar synergiën om  de efficiëntie van de scholen te stimuleren en de kwaliteit van het onderwijs gradueel te verbeteren. Deze principes zullen ook in de toekomst aangehouden en versterkt worden.

Vanaf 14 december start de geleidelijke verhuizing van beide scholen naar de nieuwe site aan de Kloosterstraat. Leerlingen van het 4de , 5de en 6de leerjaar mogen weer helpen om de lichtere voorwerpen mee naar de nieuwe site te verhuizen. Het wordt opnieuw een lange rij leerlingen die het dorp zullen doorkruisen met in hun handen enkele schoolattributen.

Henri is geboren in 1945. Zijn ouders woonden in Tervant aan de Kruisbaan en Henri ging elke dag via het vlot naar school in Tervant en dat tot in het 4de leerjaar.  Mr Pieters was toen leraar in Tervant. In 1955 verhuisden zijn ouders naar Paal en zo kwam  Henri in het 5de studiejaar terug in de klas van meester Pieters terecht maar….. dan in de Jongensschool in Paal. Meester Cillen was toen schoolhoofd. De schoolweek liep destijds van ’s maandags tot zaterdagmiddag,  met een vrije donderdagnamiddag . De leerlingen mochten op donderdagmiddag kiezen om in de school te blijven en er tekenles  of voordracht te volgen. Dat de onderwijzers toen losse handjes hadden kan Henri bevestigen. Na het 6de  studiejaar ging Henri naar Don Bosco in Hechtel  op internaat en vervolgens naar de normaalschool in Bokrijk.

In 1967 ging Henri zich aanmelden bij het schoolbestuur en in het bijzonder bij de pastoor. Er waren nog leerlingen tekort en Henri ging mee op huisbezoek om leerlingen te ronselen.

Julien is geboren in 1939, 3 jaar nadat de Jongensschool gebouwd werd. Hij heeft kleuter- en lager onderwijs genoten in Paal,  het 1ste leerjaar in het oud gemeentehuis in het dorp, het 2de en 3de leerjaar in de gemeentezaaltje  aan de Heldenlaan en het 4de studiejaar op de site van de Jongensschool. Het 5de  en 6de leerjaar  heeft hij gevolgd in het college in Beringen  waar zijn nonkel Alfons Huygens les gaf.

Als 15-16 jarige heeft hij eens tijdens een weekeinde de elektrische schoolbel geblokkeerd zodat het maandagmorgen behoorlijk misliep met de start van de lessen.

Op 15 september 1959 is Julien gestart als onderwijzer in het 3de studiejaar van de jongensschool. Hetzelfde jaar was ook Felix Ceunen begonnen op 1 september  en Benedictus Cillen was toen hoofdonderwijzer. Destijds kon men tot 14 jaar onderwijs volgen in deze school, maar er waren zoveel leerlingen dat men met het 7de en 8ste studiejaar moest uitwijken naar leegstaande lokalen van aannemer Biesmans. Na 3 jaar was het aantal leerlingen gedaald en werd de leerkracht die het meest recent gestart was, gevraagd om  de school  te verlaten.

Kerstmis 1939 viel op een maandag, het was net zoals dit jaar een sombere, grijze dag, maar wel zo'n tien graden frisser. In het stalleke kon het kindeke Jezus een extra deken gebruiken. De os en de ezel mediteerden over vrede in de wereld. De os was er niet gerust in, Duitsland was tenslotte Polen al binnengevallen, maar de ezel bezwoer dat hij zich geen tweede keer zou vergissen. Vrede op aard balkte hij. De kerken van Tervant en Paal zaten ongetwijfeld vol gemobiliseerde soldaten uit heel België. Wat zou er in hun hoofd omgegaan zijn ? Jeanne maakt in haar opstellen merkwaardig genoeg geen melding van de overrompeling in haar dorp. Was ze met haar 12 jaar nog te jong om de ernst van de nabije toekomst te beseffen ?

Edwin is geboren in 1960.Hij is een geboren Palenaar en doorliep alle leerjaren vanaf de kleuterklas tot in het 6de studiejaar in Paal.

In 1967 in het 1ste leerjaar was dat bij Felix Ceunen, 2de bij Andre Luyten,3de  bij Julien Huygens, 4de bij War Ackx,5de bij Henri Vandenreyken en het 6de bij Thieu Lemmens.

Hij woonde in dezelfde straat als meester Lemmens en in die tijd werd er samen met de kinderen uit de buurt gevoetbald op de straat. Regelmatig kwam meester Lemmens dan eens tot aan de straat en riep met zijn krakende en gebiedende stem “ Zijn de taken al gemaakt?”. Dat was dan het sein om het voetbalspel te staken  en naar binnen te trekken om het huiswerk te maken. Meester Lemmens was ook diegene die in het begin van de vakantie het takenboek uitdeelde en je mocht dat dan ingevuld binnenbrengen waarna het prompt verbeterd werd tijdens de vakantie.

Nico Cleuren werd in 1940 te Vlijtingen geboren.
In 1962, na zijn studies in het sportkot in Leuven, was Nico op zoek naar een job als turnleraar. Niet zo simpel, want lichamelijke opvoeding was in de scholen nog niet zo populair. Hij had een aanbieding om in Congo les te geven en had alle documenten klaar om te vertrekken. Via een vriend vernam hij dat er in Paal naar een turnleraar gezocht werd . Hij presenteerde zich bij pastoor Vliegen, voorzitter van de schoolraad, schoolhoofd de heer Cillen en Soeur Paul, bestuurster van de meisjesschool. Er waren in die tijd niet veel scholen die zich een turnmeester veroorloven konden. Een onderwijsinrichting moest toen 450 leerlingen tellen om een turnleraar te verantwoorden. Vermits de meisjes- en de jongensschool ressorteerden onder eenzelfde inrichtende macht was dit mogelijk in Paal. Toenmalig turnleraar René Ceunen vertrok naar de Mijnschool in Beringen en zo kon Nico op 19 september 1962 zijn carrière starten in Paal. Na het schooljaar werd hij opgeroepen om gedurende 1 jaar zijn militaire dienstplicht te vervullen. Vanaf 1964 tot aan zijn pensioen was hij actief als turnleraar in Paal.

Pagina 3 van 4