Deze website gebruikt zoals de meeste website cookies om uw bezoek zo aangenaam mogelijk te maken. Wij respecteren hierbij uw privacy maximaal. Indien u verder gaat naar de website staat u de plaatsing van cookies toe. Meer info over ons cookiebeleid - klik hier. -
Getuigen uit het verleden
Er is zeer weinig bewaard van de Paalse geschiedenis, maar er zijn toch wel enkele 'getuigen'. Je vindt in deze rubriek info over de Paalse schansen, oude kaarten van Paal en omgeving, de verbreding van het kanaal, .... Voorlopig verwijzen we voor aan aantal artikels uit deze rubriek nog door naar onze oude website. (klik hier)
1 januari 1940. Geen nieuwjaar als een andere. In Paal liggen overal soldaten en ook Paalse jongens zijn gemobiliseerd en liggen her en der in het land bij hun regimenten.
Jeanne schrijft een nieuwjaarsbrief aan haar ouders, uit respect, en ook eentje aan haar broer Henri, die op een ons onbekende plaats in het land verblijft als soldaat. Heeft er iemand informatie over ?
Jeanne vermeldt ook een aantal weetjes van het thuisfront: Jef Put is overleden en Felix Gijsbrechts heeft een ongeval gehad. Iemand die weet over welke Jef Put het gaat ? Kent iemand die Felix Gijsbrechts, blijkbaar heeft die er toch een blijvende handicap aan over gehouden ... - update: reacties op deze vragen: lees verder -
Anita is geboren en getogen in Stal waar zij woont in de onmiddellijke omgeving van haar ouderlijk huis. Het overgrote deel van haar loopbaan heeft zij in de lagere scholen van Paal gewerkt.
In het kader van promotie van tewerkstelling lanceerde Vlaanderen in het begin van de 80’r jaren het BTK project. Via dit programma kwam Anita als administratieve medewerkster in de meisjes- en jongensschool van Paal terecht. In 1983 werkte zij 8h/week in de meisjesschool en in 1984 bijkomend 4h/week in de jongensschool. Het aantal toegekende uren was toen gerelateerd aan het aantal leerlingen/school. De kleuterschool was deel van de meisjesschool wat resulteerde in een groter aantal leerlingen in de meisjesschool. Op gelijkaardige basis was Anita ook tewerkgesteld in Stal en Beverlo. Anita voelde zich onmiddellijk thuis in de Paalse scholen. In het begin was het in beide scholen zoeken naar een geschikte ruimte uitgerust met een kleine tafel en ouderwetse schrijfmachine. Het werd snel duidelijk dat de schooldirecteurs niet van administratie hielden.
Vlnr: Emma Lemmens, Therese Ceunen, Soeur Paul en Mathilde Schepers.
Mathilde is in 1930 geboren in Koersel, daar heeft zij de kleuterschool gevolgd. Haar ouders zijn naar de Oude Baan in Paal verhuisd toen zij 5 jaar oud was.
In de meisjesschool heeft zij vanaf het 1ste tot en met het 8ste studiejaar gestudeerd. Daarna volgden 5 jaar normaalschool in Diest, nl één voorbereidend jaar + 4 studiejaren om het diploma van onderwijzeres te behalen. Vanaf 1949 tot aan haar pensioen in 1984 was zij leerkracht aan de meisjesschool van Paal.
Februari 1940. De effecten van een klimaatverandering waren nog niet aan de orde.
Zowel in 1940, 1941 als 1942 werd er een Elfstedentocht gehouden. Die van 1940 was bijzonder zwaar: "De tocht op 30 januari 1940 door het besneeuwde landschap was zeer zwaar vanwege de stormachtige oostenwind, de matige tot strenge vorst en stuifsneeuw." (Wikipedia)
Hier op de Buiting zal het allemaal niet zo'n vaart gelopen hebben als in Noord-Nederland, maar er was toch gelegenheid tot "skabberdaine rai'e ": ook bij ons werden de schaatsen aangebonden !
Verder herdenkt Jeanne de dood van koning Albert I, zes jaar eerder op 17 februari. De man moet toch wel indruk gemaakt hebben tijdens zijn leven, want Jeanne noemt hem een paar keer "Albert de Groote". Afgaande op de foto van zijn bezoek aan Egypte moet die Albert ook letterlijk een grote jongen geweest zijn, er rekening mee houdend dat koningin Elizabeth 1m72 was.
Maart 1940 was een maand maart zoals we die kennen uit de weerspreuken: sneeuwbuien en vrieskou, afgewisseld met een flauw lentezonnetje. In haar verslag vermeldt Jeanne een zeldzame keer de aanwezigheid van de gemobiliseerde soldaten: ze vragen om binnen te mogen komen om hun handen te warmen aan de kachel.
Jeanne vertelt in een ander opstel ook een volksverhaal over Sinte Pieter, die gezeten op zijn ezel de aarde een bezoekje brengt. Dat Sinte Pieter gebruikt maakt van een ezel om zich te verplaatsen op aarde mag ons anno 2025 misschien verwonderen, nu de tweedehands Tesla's goedkoop worden, honderd jaar geleden was dat blijkbaar de gebruikelijke manier. Zo lezen we ook in het volksverhaal van Smidje Smee: "Onze-Lieve-Heer ging vaak met Sint Pieter op reis. Eens toen ze onderweg waren, verloor hun ezel een hoefijzer. Op dat ogenblik waren ze precies voor de deur van Smidje-Smee, die aan 't werk was en Onze-Lieve-Heer vroeg hem of hij de ezel wilde beslaan."
Wie weet bezocht Sinte Pieter ons dorpje wel in de gedaante van Pietermenneke, wiens trouwe metgezel toch een ezel was ? But since there is no memory in heaven, the souls forget ...
Pasen 1940 viel op 24 maart, bijna een maand vroeger dus dan dit jaar. Johanna legt ons nog eens haarfijn uit waarvoor Palmzondag staat en wat Beloken Pasen eigenlijk is. Dat zijn termen waarbij veel mensen een klok in Keulen horen luiden en waar de jeugd waarschijnlijk nooit over gehoord heeft.
Het eerste warme weer dient zich aan en Johanna maakt met het gezin een wandeling over de Klitsberg, op het eerste gezicht niets bijzonders, ware het niet dat die berg de uitkijkpost is geworden van de Belgische luchtafweer. Een goeie maand voor de oorlog uitbreekt vergaapt ze zich aan het uitzicht met de verrekijker, de kanonnen en het schamele ondergrondse onderkomen van de Belgische soldaten.
14 mei 1940, de bevolking van Paal is massaal op de vlucht naar het oosten en het veilige Zuiden van Frankrijk. In Okselaar komt de familie Kimpen, net zoals Jeanne uit Brelaar, in een artilleriebombardement terecht. Vader en moeder Kimpen komen samen met vier van hun vijf kinderen om. Paalonline bracht in het verleden al het uitgebreide verhaal van deze tragedie: https://www.paalonline.be/cms55/paal-vroeger/paal-in-wo-2/item/4238-paal-in-wo2-het-drama-van-de-familie-kimpen-deel-1.
De maand mei begint lieflijk voor Jeanne Peremans: ze beschrijft de terugkeer van de zwaluwen en de Mariaverering in deze maand, maar ook haar familie ontsnapt niet aan het oorlogsgeweld. Tot 3 keer toe slaat de familie in de eerste oorlogsdagen op de vlucht, de derde keer tot in Zottegem, waar ze door de Duitsers voorbijgestoken worden zodat een terugkeer naar Paal voor de hand lag.
Juni 1940. De oorlog verschuift zich naar de kust, in Paal zijn de gevluchte boeren weer thuis en ze nemen hun gewone werk weer op. Het gras staat hoog in het broek, er moet gehooid worden:
maaien, hooi keren, heukelen, oppers opzetten, het hooi binnenhalen. Zonder maaimachines en tractoren. Handenarbeid onder de blakende zon. Het hooi tasten in de hooischuur, het wintervoedsel voor het vee.
Jeanne denkt ook aan de krijgsgevangen soldaten. Twee jaar geleden startten we de reeks opstellen bij het begin van de zomervakantie, einde juli 1940. Daar zijn we nu weer aanbeland. De opstellenreeks is rond: 2 schooljaren, van 1939 tot 1941. Nog een aantal losse opstellen en dan nemen we afscheid van de schooltijd van Jeanne Peremans, dan wordt het tijd voor iemand anders. Dank je wel Jeanne, voor jouw medewerking aan paalonline.
Afbeelding: Via Appia, Rome
Liepen er Romeinen door onze straten ? De Heerbaan in Stal zou er een verwijzing naar zijn en van de Lijsterstraat in Tervant wordt ook gezegd dat het een Romeinse Heerbaan was. Maar wat is waar ? Wat is fictie ?
En welk tracé zou die weg dan juist gevolgd hebben ? De Historische werkgroep van Paalonline trok op onderzoek. We publiceren hun bevindingen in tien afleveringen.