André wordt geboren op 13 april 1931. Zijn wiegje staat bij pa Lambert en Maria Vanmol in het centrum van Paal. Pa werkt op de mijn en ma is huisvrouw. Pa is ook actief als secretaris van het ACV en mag in die hoedanigheid ook het dopgeld uitkeren aan de werklozen van de Buiting. Op een moment dat de Mijn eens een dopdag inlaste, was er zelfs een keertje een miljoen frank in huis! Die verhalen hoort hij van zijn ma en André luisterde altijd al geboeid naar de vele verhalen die Maria kon vertellen. Zo is bij de kleine André de passie voor de Paalse dorpsgeschiedenis ontstaan.
De prettige jeugd van André wordt voor een tijdje onderbroken door de tweede wereldoorlog. Net als honderden anderen trok het gezin Luyten naar Frankrijk. Bijna vier maanden zijn ze weggebleven. André toont me een tekening van toen. Het is de kleine André getekend door Ludo Laagland in Frankrijk. Ludo was immers ook één van de medevluchtelingen. Tijdens die weken in Frankrijk krijgt André les van Franse nonnen. Als ze terug in Paal komen, is hun huis helemaal leeg geplunderd. De familie kan terug van nul beginnen. Toch krijg André de kans om te gaan studeren. Hij gaat voor onderwijzer in Mechelen aan de Maas, het huidige Maasmechelen. Daar schreef hij als eindwerk ‘de geschiedenis van Paal’. Zijn interesse in het oude dorpsleven zal nooit meer verloren gaan.
André gaat in 1950 als onderwijzer aan de slag in de jongensschool van Paal waar hij zijn hele carrière zal blijven. Ik herinner mij meester Luyten als een gemoedelijk en vriendelijk man die met heel veel geduld mij en mijn klasgenootjes leerde lezen en schrijven. Ook nu nog heeft André nog niets van zijn gemoedelijke charme verloren.
In zijn vrije tijd is hij correspondent voor het dagblad ‘Het Volk’ en houdt zo een sterke band met Paal. Ondertussen leert hij ook een mooi meisje kennen: Yvonne Biscop, de zus van Jean, Pol en Fernand. Yvonne wordt zijn echtgenote en zo deelt hij al snel de passie voor motorcross. Fernand Biscop is immers een gekend crosser. André wordt zo één van de oprichters van de Paalse Auto- en Motoclub in1956. De club wordt al snel gekend voor het inrichten van de legendarische crossen op de Klitsberg. Ook provinciaal en nationaal neemt hij verschillende functies op binnen de Belgische Motorrijdersbond. Hoogtepunten zijn de Grote Prijs in 1970 en het WK in 1972 met als respectievelijke winnaars Sylvain Geboers en Joël Robert. Paal beleeft in de jaren 70 hoogdagen op sportief gebied maar een decennium later gaat de club langzaam ten onder aan strengere milieunormen. Motorcrossen op de Klitsberg is definitief gedaan. De club blijft nog bestaan tot 1995.
Een andere passie van André is heemkunde. Zo was hij jarenlang actief lid van Kiosk, de heemkundige kring van Paal en Beringen. Hij publiceerde in het ledenblad regelmatig stukjes over Paal en Palenaren. André schreef of werkte mee aan een vijftal boeken. Het laatste boek ‘Bekende Palenaren 2’ ligt momenteel nog in de winkelrekken. En we mogen al verklappen dat André werkt aan een derde deel dat in het najaar van 2012 zal verschijnen. En in het voorjaar zal er een boek verschijnen over Marnic Bervoets. André heeft duidelijk niet stil gezeten.
Het noodlot blijft André niet gespaard. Zijn echtgenote Yvonne verliest de strijd tegen kanker in 2001. Een van zijn boeken is dan ook opgedragen aan Yvonne die hem altijd steunde in zijn heemkundig schrijfwerk. André blijft zo de kracht vinden om door te gaan met schrijven.
En dat hij geen zittend gat heeft, kan ik dikwijls zelf getuigen. Op zijn tachtigste stapt hij nog altijd met stevige tred door het dorp. Zo is hij voorzitter van de wijkverenging Paalstraat. De jaarlijkse avondwandeling rond Kerstmis is elk jaar een groot succes. We hebben er dit jaar een goede borrel gedronken. “En dat mag af en toe wel eens”, lacht André , “zo katholiek ben ik nu ook weer niet meer”. Een gepensioneerde heeft dus nooit tijd, het is een cliché dat klopt als een bus. André is ook nog voorzitter van de Club 31, een groep van Palenaren geboren in 1931 en die al sinds 1981 jaarlijks een bijeenkomst houden. Sinds enige tijd is hij samen met zijn nieuwe vriendin ook medewerker van de Confrérie van de Cruydtcoeck in Diest. Tot slot is André samen met zijn broer Gust ook actief bij Paalonline. Het rijke fotoarchief van André komt regelmatig van pas bij Paalonline en André is lid van de taalcommissie van Paalonline die het Paals dialect zoveel mogelijk inventariseert. En de rubriek ‘ de geschiedenis van Paal’ is uiteraard van de hand van André. Hij zou nog uren kunnen vertellen over Paal en zijn Palenaars. André is dan ook een levend geschiedenisboek. Ik ben er zeker van dat hij al volop aan het broeden is op een nieuw boek. Ik kijk er alvast naar uit.
Tekst en foto: Hans Put
De foto is genomen van op het balkon bij André met de oude jongensschool vaag op de achtergrond.