Op deze foto van 1934, genomen door Flor Heselmans vanuit zijn slaapkamer, ziet men de achterkant van de woning 't Haantje, zoals die na de brand heropgebouwd werd. Links de woning van Jef Aerts, en op de achtergrond de hoeve Theunis.

We lazen voor het eerst over deze brandstichting in het verslag dat pastoor Vlecken vlak na de oorlog, in 1919, voor zijn bisschop geschreven had. Tot nog toe was dit verslag onze enige bron. Door een gelukkig toeval is er kort geleden een tweede bron opgedoken, waarin die brand bevestigd wordt ... Een schooljongen uit de buurt nam in 1984 een interview af van zijn grootvader, Jozef Theunis, geboren in 1903. Jozef Theunis woonde in een nabijgelegen hoeve (zie foto). Zijn kleinzoon, Kris Meukens, noteerde het volgende verhaal:

“Ik herinner me ook nog dat ze het huis van de Hanenbaas, die zo genoemd werd vanwege zijn herberg ’t Haantje, in brand hebben gestoken. Die morgen waren er zeventien soldaten langs Tervant naar hier gekomen. Een Duitse patrouille te paard. Aan Broekmans in Tervant wisten ze niet welke weg te nemen: ofwel naar de kerk, ofwel in onze richting. Na wat ronddraaien nam een officier de leiding en kwam in onze richting. Die officier verkocht hier voor de oorlog pikken en zeisen. Hij logeerde de hele zomer in het hotel op de markt in Beringen en bestelde een voorraad als zijn vorige verkocht was. Die kwam dan aan in het station van Diest. Zodoende kende hij de taal en de weg goed. Thuis, tussen ons en het huis van de familie Gielis, liep een pad naar het broek. Die weg namen ze en zo kwamen ze aan de beek bij de brug uit. Maar daar stond een groepje Belgische gendarmen, die hen meteen achtervolgden. Dan kwamen ze terug naar hier en vroegen aan de Hanenbaas of hij Belgische soldaten had gezien. Die wist natuurlijk van niks en zei nee. Maar toen zaten de gendarmen al kort achter hen. Toen trokken ze bij Jef Aerts hier omhoog en lagen daar tussen de struiken. Toen ze verder trokken aan de berg schoten de Belgen en raakten er enkele. Ze namen de gekwetsten mee. Onder aan de berg stopten ze en schoten terug. Later kwamen ze terug naar de Hanenbaas en staken zijn huis in brand.”

Met grote waarschijnlijkheid heeft Kris Meukens met dit verhaal, honderd jaar na de feiten, nog een Duitse spion ontmaskerd. Het toont aan dat de Duitsers al lang voor het uitbreken van de oorlog zich aan het voorbereiden waren op een invasie van België (zie ook het von Schlieffenplan  ). 

Op deze foto: uiterst rechts, met de pijp, Leonard Ceunen, de Hanenbaas.  Naast hem (boven) Jozef Theunis,  zijn buurjongen in 1914.  Herkent u nog andere personen op deze foto ?  Dan horen wij dat graag !

De geschiedenis van 't Haantje

Wie was nu die Hanenbaas, de eigenaar van ’t Haantje in 1914 ? Hij heette Leonard Ceunen en was volgens zijn kleindochter Lydia een beestenkoopman. Het oude volksgebruik van ’t hanenkappen zou de naam van ’t café kunnen verklaren, maar de meest  voor de hand liggende uitleg ligt bij het inrichten van hanengevechten.  Het is best mogelijk dat onze “Hanenbaas” niet alleen de  uitbater was van het café “ t Haantje”, maar tevens kamprechter van het hanengevecht in Brelaar Heide. (zie kader hieronder).

Na de brand heeft de Hanenbaas het huis in ieder geval weer opgebouwd, maar of hij nog een herberg opengehouden heeft weten we niet. Kleindochter Lydia werd in 1935 geboren, heeft hier ook gewoond bij haar grootvader, maar kan zich geen café herinneren. De Hanenbaas stierf in 1941.
We hebben een foto gekregen waar zowel Jozef Theunis (links onder)als de Hanenbaas  (helemaal rechts) op staat .

Jan Ceunen, een zoon van de Hanenbaas, woonde hier met zijn vier dochters: Germaine, Alice (of Lies), Rosalie ( of Lieke) en Lydia. Jan had dus alle materiaal in handen om een succesvol café te beginnen, maar hij werkte op de gemeente.
Hij heeft wel de huidige woning in steen gebouwd. Omdat de woning zo dicht tegen de weg stond, deed de gemeente daar moeilijk over, maar Jan bedacht een creatieve oplossing: hij bouwde de stenen muur aan de binnenkant van het huis en brak de lemen muur aan de buitenkant af toen zijn nieuwe huis er stond.    

In 1955 is dan Lieke terug begonnen met ’t Haantje, ze hield het café 17 jaar open, tot haar dochter Fanny trouwde. Vervolgens bleef het café bijna 17 jaar dicht. In 1988 deed Fanny het café opnieuw open, tot in 2000. In 2001 is Lieke gestorven. Een koppel uit Geetbets heeft het café een jaar of drie proberen te runnen. In september 2003 nam Koen Heselmans dan de uitbating van 't Haantje op zich en met succes, tot vandaag de dag.

Links:  Lieke

Midden: Lies

Rechts: Germaine

Lydia was een 'nakomerke', zij woont nog altijd op de Hei. Zij bezorgde ons deze 2 foto's, waarvoor dank  

Vroeger vonden in de wijk Paalstraat, rond de boerderij van de familie Vandenreyken en in Brelaar Heide, wellicht rond het café “ 't Haantje”, hanengevechten plaatst. Er  kwamen veel toeschouwers en wedders op af. Daar werd veel geld op ingezet en het ging er nogal bloederig aan toe, de hanen vochten soms tot de dood intrad. De hanenbaas was zeer autoritair en speelde echt de baas in het hanengevecht. Hij was de scherprechter in het gevecht. Hij verdeelde de sporen en wie er het eerst in de gevechtsring mocht stappen. De sporen zaten willekeurig in zijn jaszak. De deelnemers moesten aanduiden welke zak ze verkozen, na trekking van een kaart van een kaartspel. De hoogste kaart mocht eerst kiezen, ofwel werd “ spirke” getrokken, wie het langste spirke trok, mocht het eerst  kiezen. 

Hanengevechten zijn in ons land sinds 1929 verboden en sinds 1991 stelt de dierenwelzijnswet al wie eraan deelneemt, ook toeschouwers, strafbaar aan dierenmishandeling. De  gendarmen en de gardes  deden vroeger regelmatig controle op deze hanengevechten, maar ze hadden meestal geen vat op deze organisaties. De inrichters hadden altijd”verkenners” op de uitkijk staan om elke onraad dadelijk te melden. Wanneer er onraad was, werden de gevechten onmiddellijk stopgezet en de hanen in een kooi geplaatst,  De aanwezigen stoven uit elkaar als kippen in een ren, alsof er niets was gebeurd. Bij betrapping op heterdaad , werden de hanen en de gelden in beslag genomen,de aanwezigen en inrichters kregen een proces  verbaal en een fikse geldboete, aangesmeerd.