In 1877 ontdekte Georg Wenker, een Duitse dialectoloog, de Uerdinger- en Benratherlijn en ging er het verloop van na voor Duitsland.

Beide isoglossen werden genoemd naar de plaats waar ze de Rijn overschrijden. De Uerdingerlijn is (zoals reeds eerder gezegd) een uitloper van de Benratherlijn die noordelijker in een boog parallel loopt met deze laatste en de grens vormt van het “ik”-gebied met het “ich”-gebied (ich, ech, esj…).
De Uerdingerlijn is eigenlijk een isoglossenbundel waarvan zich een aantal isoglossen(1) afsplitsen op verschillende plaatsen (van oost naar west) om van noord naar zuid (ongeveer) richting taalgrens Vlaanderen/Wallonië te lopen. Enkele taalverschijnselen blijven de Uerdingerlijn (ik vs ich) echter volgen tot waar deze de taalgrens bereikt tussen Honsem en Opvelp in Vlaams Brabant. Het gaat hier o.a. om “mij vs mich”, “u vs óch”, “ons vs os”…

J. Schrijnen ging het verloop van de Uerdingerlijn in de periode 1902-1907 na voor Nederland en België (m.b.v. L. Grootaers voor België). In 1965 beschrijft J.L. Pauwels zeer gedetailleerd het verloop van de Uerdingerlijn en de Getelijn doorheen Vlaams Brabant. De isoglossen van de “mich-mech” en “óch-oech-euch” varianten gaan op enkele plaatsen over de Uerdingerlijn heen en vormen zo gebieden/gebiedjes waar men “ik-mich-oech” (varianten) gecombineerd gebruikt.
In Nederland bestaat dit gebied, dat algemeen als “mich-kwartier” bekend staat, uit de plaatsen Venlo-Maasbree-Grubbenvorst-Arcen en Velden-Sevenum-Kronenberg en Evertsoord. In Duitsland ligt er aangrenzend aan dit gebied ook een regio waar men deze combinatie kent, o.a. Wachtendonk-Geldern-Kempen-Moers,… liggen hierin. Ook in Vlaams Brabant zijn er twee “mini-mich-kwartiertjes” namelijk Roosbeek en Molenstede (Diest).

 De Uerdingerlijn splitst zich voor Wermelskirchen af van de Benratherlijn (maken vs machen). Aan de “Limburgse” (ich-mich-óch-maken…) kant van de Uerdingerlinie liggen, dichter bij huis, Hamont-Achel, Neerpelt, Overpelt, Hechtel-Eksel (zonder Kerkhoven), Korspel (Beverlo), Heppen (Leopoldsburg), Oostham (Ham), TERVANT en PAAL, en verderop in het huidige Vlaams-Brabant: Schaffen (Diest), Diest, Kaggevinne (zowel het deel dat nu bij Diest hoort als het deel dat nu bij Scherpenheuvel-Zichem hoort), Molenbeek en Wersbeek (Bekkevoort), Meensel en Kiezegem (Tielt-Winge), Binkom (Lubbeek), Kerkom (Boutersem), Kumtich (Tienen), Willebringen en Honsem (Boutersem).

Robby Vanesch

(1)Dialecten worden ingedeeld op grond van “isoglossen”, uitspraakverschillen van een bepaalde klank. Als dialectgrens wordt zo mogelijk een isoglossenbundel genomen.