Wat vroeger, na drukke persoonlijke agenda’s de jaarlijkse zomersamenkomst van paalonline verschoof naar een late summer meeting in december wat een enorme meevaller was is men dit blijven doen. Vrijdagavond kwamen dan het bestuur, leden van de 3 werkgroepen en zij waar we regelmatig met samenwerken samen.
Het ondertussen, Alto Frejo speelde terwijl de mensen toe kwamen hun repertoire van Ierse en Amerikaanse volksmuziek. De avond werd zoals gebruikelijk door voorzitter Jan Elsen ingeleid. Hij blikte terug op de zeer geslaagde viering van 20 jaar Paalonline vorig jaar maar ook op de de zeer droevige momenten uit het voorbije jaar; eerst het overlijden van André Luyten en een paar maanden later van zijn broer Gust Luyten. Ze laten een groot gemis na bij paalonline zowel in het bestuur als in de verschillende werkgroepen waar ze ook aan deelnamen. Als het voor ons al zo een groot gemis is hoe moet het dan voor de familie zijn, om hen te ondersteunen, en we even blijven stilstaan wat ze betekent hebben maar ook nu nog nooit ver weg zijn, hield men een gepaste minuut stilte.
Jan schetste even het verloop van de avond de volgorde van de werkgroepen, Alto Frejo tussen de werkgroepen door telkens een 3 tal liedjes speelde waar een tekst op z’n Buitings was geschreven. Alto Frejo begon daarop met het liedje “Dörp van men hèt”
Als eerste werkgroep kwam Alex voor de Historische werkgroep aan het woord. De mooie projecten van het voorbije jaar werd overlopen. Denken we maar aan de her-inhuldiging van gerestaureerde gedenkplaat van de 35ste linie en deze van de steen. Dit men veel Vaderlandslievende verenigingen, gemeentebestuur en publiek. De openmonumentendag in de kerk van Paal met het filmpje van de maandelijkse sacramentsprocessie, dia’s van de bouw kerkje Brelaar-Heide, het filmpje van de mijn welke door defensie in 1947 opgenomen was en in het frans gecommentarieerd dit filmpje was dan door de taalcommissie en enkele mijnwerkers vertaald in het Nederlands om het vervolgens in het Buitings in te spreken en Nederlands te ondertitelen en ten slotte had men ook een dubbele postkaart van den de kerk laten maken. ps; wie nog graag zo een dubbele postkaart heeft achter in de kerk liggen er nog. Op 1 november werd dan de grafsteen van Martinus Daniëls ingehuldigd op de begraafplaats in Beringen. Na veel opzoekingswerk had men teruggevonden waarom hij door de zwarten werd opgenomen en in Tervant geëxecuteerd werd. Er was geen grafsteen meer daarom het plaatsen van een nieuwe. De 5 publicaties van de lossing in Tervant met foto’s en getuigenissen van bewoners op de lossing en buren. Naar 2024 wil men tegen 8 mei een gedenkenis van de neergehaalde en gecrashte Dakota aan, nu, de Paalse Plas en verder gewerkt naar een breder geheel. Deelname aan de erfgoed dag op 21 april met als thema ‘thuis’ dit ism met de school Het Meer in ons voormalig gemeentehuis. Daarbij aandacht voor foto’s en publicatie, waar is de sjerp van de Burgemeester welke de Quebedo van uitgeweken Palenaren naar Antwerpen gekregen had en jaren in het bureel van het kantoor van de burgemeester in het SAC heeft gehangen en spoorloos is. Reinigen van het Historisch kerkhofje enz. Verder is men op zoek naar gegevens over de Heirbaan Diest, Paal, Peer, Roermond. Veel zoekwerk men zou nog een oude Romein willen interviewen als iemand daar een emailadres of telefoonnummer van heeft geef het door. Het was een heel bord vol dat men gedaan heeft en nog eentje van wat men nog wil doen. Tijd om te luisteren naar Alto Frejo.
Als tweede kwam de taalcommissie met Marcel in het eerste deel en Etienne in het tweede deel. Marcel begon dat de taalcommissie met het verlies van André en Gust onthoofd zijn (eerder verloren ze al Maurice Diepvens en André Vandeweyer). De eerste activiteit in 2023 was de dialectzoektocht waar men aan handelszaken en andere de tekst welke in het Buitings stond, en verwees naar de handelszaak of bv kinderopvang te maken had en men dankzij de handelaars ook mooie prijzen konden winnen. In februari nam men de skoolkabas terug uit de kast om in het 6de lj een dialect les te geven. Met een quiz, een verhaal rond Pietermenneke was het een les als geen ander. Om beter aan te sluiten aan de lessen ging men in september terug. Het thema was “sneuk” aan de hand van een foto en 3 woorden kon men kiezen hoe het in het Böetings is. Ja en voor 1 keer mocht men snoepen want de taalcommissie had snoepjes bij met het sneuk dat men vroeger vooral had. En om op te zabberen kreeg men ook een klissaphoot en om in de klas te maken een zak Coco oftewel het zoethout poeder van de klissap. Als Alto Frejo een nieuw liedje heeft geschreven wordt dit dan ook vertaald en leert men de juiste uitspraak aan. Ook een jaarlijks gebeuren is de dialectmis welke dit jaar met het thema “vraiwilligers’ was. Verder heeft men een fietstocht “buiteling2” gemaakt op de erfgoedapp welke je dan leidt langs 8 plaatsen in Paal en Tervant welke te maken hebben met de WO. Verder worden er cursiefjes in hetr Buitings opgenomen en online gezet. Ook het verder bijwerken van de dikke van Pale staat elke maand ook op de agenda. Etienne nam het woord voor wat er zoal in de pijp-lijn zit. Naast de fietstocht nog eentje “Buitelin1” welke meer geografische gegevens zegt. Maar ook een wandeling door het dorp op de erfgoedapp met stopplaatsen en uitleg over bepaalde gebouwen of plaatsen. Natuur allemaal in het dialect ingesproken. Iets wat al in de pijn-lijn zat was de fietstochtlangs een gedeelte van de Paalse kapelletjes, op de website wel al de kapelletjes met zoveel mogelijk informatie erover. Ook denkt men aan een kwartetspel met dialectwoorden, maar daar zouden ze een sponsoring voor moeten hebben. Door de drukte zal de dialectzoektocht terug komen in 2025. Verder is het nog zien wat er met de AI of oneai.com mogelijk is. Met deze zoekfunctie kan men dan aan de hand van een Buitings woord dit in het Nederlands of andere taal. Ook een omgekeerde vertaling en een Buitingse term in andere talen. Als je bv ‘Taffelgat’ intikt krijg je Een “taffelgat” is een term die gebruikt wordt om een zeer langzaam persoon te beschrijven. Maar ook als je vraaggt naar of er nog synoniemen zijn zo zegt hij bij accordeon: een trekzak en als je dan vraagt voor synoniem krijg je harmonica of accordeon. En zo verder, de eerste resultaten waren veelbelovend maar er is toch nog werk aan zo zegt hij als je het Buitings vraagt voor vrouw krijg…”tet” zeg je dat is niet juist en zoekt verder en zegt “wèèf” maar vertikt het om vrommes te zeggen. Een ander probleem is dat onze dikke van pale te dik is voor de gratis versie en voor de betalende paalonline hun budget te dun. Terug een vleugje muziek en van deze tijd gebruik maken om wat drank te halen en/of een broodje.
Voor de derde groep de denktank nam Jan het woord. Daarbij ging het over de dorpsontwikkeling. Het OC en het park. Met de gesprekken met de schepenen weten we toch al dat er een budget is om het dak te isoleren, maar men gaat wachten en als het echt begint binnen te regen dan gaan we het toch doen. Zo ook voor de verwarming het budget is er maar men gaat ook weer wachten behalve als ze in duigen moest vallen. Ook het opvolgen ontwikkelingen, bouwmeesterscan en Oud gemeentehuis. Zo kwam hij bij de poll die op paalonline staat ivm het Dorpspark en de Flandriasite. De grote tendens is dat men het OC en park in het centrum wil behouden en van de Flandriasite een sportsite wordt gecreëerd. Zo zijn er verschillende vragen die men moet beantwoorden en welke men dan meeneemt bij een overleg. Ook is men volop bezig met “Tes keus 2024” het concept van de filmpjes wordt verfijnd en dient ook als startbasis. Een terugblik erop om te zien wat er van de belofte toen is gerealiseerd om later dan nieuwe te maken. Op 26 april 2024 organiseert men ook een klankbordavond met als thema ‘Dorpsontwikkeling’ dit met gesprekken, opvolgen dorpsontwikkeling, de bouwmeesterscan en de poll zullen er zeker aanbod komen. In november was een delegatie ook naar ‘allemaal Beringen life’ geweest om er met andere verenigingen en adviesraden ideeën te noteren voor het volgend bestuur. En tot slot no, als men blijft herhalen komt er wel resultaat zo kreeg men na nog een keertje te mailen en met de steun van schepen Jean Vanhees kreeg men van Wegen en verkeer bericht dat de verkeerslichten aan de autostrade in 2024 worden aangepast. En net voor de Late summer meeting kreeg André het persbericht dat op vrijdag 15 december er in ’t Ateliertje in OC De Buiting de opening is van een leespunt. Gust zal van hierboven ook blij zijn dit te horen, een leespunt of wat voor naam men er ook aan gaf maakte nies uit maar sinds de Bibliotheek in Paal weg is, is hij er met bezig geweest om zo een ontmoetingsplek te vragen.
Na de voorstellingen van de diverse werkgroepen kan men terugkijken naar een emotioneel maar geslaagd 2023. Met een hapje en drankje kon men nog verder genieten en onderling nog babbelkes doen en dit terwijl Alto Frejo de laatste liedjes in het Buitings zong om zich daarna ook aan een tafeltje neer te zetten. AC
