Print deze pagina

16. Buitingse klanken (3): oa en öe

buitings1Oud, goud, hout, zout, aap, schaap, taal, paal, huis, kruis

In het Buitings ontwikkelde de West-Germaanse a/o + l + d/t zich zoals in de meeste Limburgse dialecten.  In het A.N. en de meeste Nederlandse dialecten is de West-Germaanse a + l + d/t samengevallen met de West-Germaanse o + l + d/t en hebben beide klinkers zich ontwikkeld tot een tweeklank of lange klinker + d/t zoals in “oud, goud, hout, zout…”.   In het standaard Duits werd de oorspronkelijke tegenstelling a/o  behouden met behoud van de l zoals in “alt, Gold, Holz, Salz,..”.  In de meeste Limburgse dialecten is de l weggevallen zoals in het A.N.  maar de West-Germaanse a en o zijn zoals in het Duits niet samengevallen.  In Belgisch Limburg zijn beide klanken enkel in het noordwesten van de provincie samengevallen (R. Keulen 2011).

In het A.N. zijn de gerekte West-Germaanse a in een open lettergreep en de oorspronkelijk lange West-Germaanse a samengevallen.  Hierdoor is er geen verschil in uitspraak van de klinker in woorden zoals aap – schaap en taal – paal, …. In deze woordparen stammen de eerste woorden af van een oorspronkelijke korte West-Germaanse a en de tweede van de lange West-Germaanse a.  Ook hier vertonen enkel de dialecten in het noordwesten van Belgisch Limburg een samenval van deze klanken.  In de andere dialecten in van beide Limburgen is er net zoals in de meeste oostelijke Nederlandse dialecten een verschil tussen beiden bewaard (R. Keulen 2011).  Het Buitings kent hier een samenval zoals in het A.N..

De West-Germaanse “oe” is in het A.N. samengevallen met de West-Germaanse “u” waarna beiden tot tweeklank werden.  Hierdoor hebben o.a. “huis” en “kruis” dezelfde klank.  In de meeste Limburgse dialecten en in het Duits vallen beide klanken niet samen,  “toos” en “krues” in o.a. Heusden en Zolder en “Haus” en “Kreuz” in het Duits (R. Keulen 2011).  Het Buitings kent ook hier een samenval.  Ook Koersel en Stal hebben hier een samenval.
Robby Vanesch

buitingseklanken oa öe

Laatst aangepast op 23 februari 2026
Log in om reacties te plaatsen