Eén van de eigenaardigheden die buitenstaanders opvallen aan het oude Buitingse dialect is het behoud van de oud-Germaanse “sk” in woorden zoals “skool, skiep, skóun, skaim,…” (school, schip, schoenen, schuim,…). Onze historicus Luc Vandewijer vertelde al op de dialectavond van vorig jaar dat hij als nieuwe student in ’t college van Beringen uitgelachen werd omdat hij naar ‘’t skool’ kwam. De sk-klank moet zijn medeleerlingen heel vreemd in de oren geklonken hebben, in een tijd dat Niels Destadsbader en zijn ‘skwon meisken’ nog niet geboren, laat staan een succes waren.
In Limburg komt de “sk”-klank nog voor in enkele Truierlandse dialecten in en rond Sint-Truiden, enkele zuidelijke Lonerlandse dialecten en verder ook nog in enkele Getelandse dialecten in het zuidoosten van Vlaams-Brabant (o.a. Landen, Waasmont,…). Tussen deze regio in het zuidwesten van Belgisch- Limburg (en enkele aangrenzende plaatsen in het zuidoosten van Vlaams- Brabant) ligt er een ruim gebied waar de “sk”-klank niet (meer) voorkomt. Paal heeft wat de “sk”-klank betreft een unieke positie in het noordwesten van Belgisch-Limburg en de ruimere omgeving errond.
Hoe zit het met de “sk”-klank in Tervant? In het verleden werd al eens gesteld dat het dialect van Tervant meer zou aanleunen bij het dialect van Beringen, maar op basis van welke gegevens blijft een raadsel. In onze taalcommissie komt toch naar voor dat het Tervants ook Buitings is. Ook qua klanken lijkt het dialect dat men in Paal spreekt en in Tervant vrijwel identiek… Op basis van recent onderzoek blijkt er wel wat onenigheid over het al dan niet voorkomen van de “sk”-klank in Tervant. Op de vraag of de oud Germaanse “sk”-klank ook in Tervant voorkomt kwam als antwoord: “ja, oorspronkelijk toch”. Anderen zeggen dan dat men in Tervant net moest lachen met de “sk” van de Buiting… Wie heeft er gelijk?... Misschien zijn beide stellingen wel juist. Het zou kunnen dat de “sk”-klank zich oorspronkelijk ook in Tervant kon handhaven maar dat deze er verdrongen werd, misschien eerst aan de kant waar Tervant grenst aan Beverlo, Koersel en Beringen. Waar Tervant aan Paal grenst kon de “sk” mogelijk langer standhouden… Welke rol heeft het kanaal hierin gespeeld? Zo zou het kunnen zijn dat de mensen in het deel van Tervant waar men de “sk” was kwijtgeraakt lachten met de “sk” van Paal, al was het maar om het “wij-gevoel” van het gehucht op ludieke wijze uit te spelen tegen het dorp. De stelling dat het dialect van Tervant meer naar dat van Beringen zou hellen zou misschien te maken kunnen hebben met de mogelijkheid dat de vaststellingen voor Tervant gebeurden in het deel waar de “sk”-klank verdwenen was… Het zijn maar enkele denkpistes, zekerheid ontbreekt hier (voorlopig) verder. Feit is dat Paal de “sk”-klank eeuwen lang heeft kunnen bewaren.
Robby Vanesch