Print deze pagina

05. De Buiting tussen de Uerdinger- en de Benratherlijn (5)

Ich maak vur óch en mich ooch zoe'een hètteke !

buitings1

Omdat het verloop van de Uerdingerlijn op verschillende kaarten (zelfs bij dezelfde makers) soms afwijkt, hebben we het verloop nagegaan aan de hand van verschillende bronnen  (R.N.D.-enquête,  dialectwoordenboeken, bestaande studies, lokale dialectsprekers, eigen enquêtes, navraag bij dialect- en heemkundige verenigingen,…).

ULnwBeLikaart a afl 5

Waar er tegenstrijdigheden waren werden deze opgehelderd.  Op sommige kaarten legt men Leopoldsburg nog steeds aan de Limburgse kant van de Uerdingerlijn ondanks het feit dat men er de Limburgse vormen “ich-mich-óch-ooch…” tussen 1907 (studie  J. Schrijnen) en midden vorige eeuw (R.N.D.-enquête) verloor. 

Aan de andere kant legt men Oostham vaak foutief aan de Brabantse “ik”-kant.  Oostham dient aan de Limburgse “ich-mich-och..” kant te liggen, omdat dit er de dialectvormen zijn. 

Er dient wel gezegd te worden dat Limburgse vormen in Oostham en Heppen zwaar onder druk staan , wat ook voor enkele andere plaatsen in het noordwesten van Limburg het geval is, zij het in iets mindere mate. 

 

 

De Benratherlijn (maken vs machen) heeft geen invloed op de dialecten in onze regio, omdat deze er  ruim ten zuidoosten van loopt.  In Nederlands Limburg ligt bv. Kerkrade ten oosten van de Benratherlijn in het Ripuarische “ich mache” gebied. 

Voor België liggen enkele plaatsen in het noordoosten van de provincie Luik ten oosten van de Benratherlijn in Ripuarisch gebied, namelijk Gemmenich, Kelmis, Neu-Moresnet, Hergenrath, Hauset, Eynatten en Raeren. 

 

Tussen de Uerdingerlijn en de Benratherlijn zijn er nog 5 isoglossen die op bepaalde plaatsen (min of meer) van noord naar zuid richting taalgrens lopen.  Drie van deze isoglossen lopen ten oosten van onze regio namelijk de Panningerzijlijn, de Panningerlijn en  -lijk/-lich-lijn.  Deze drie isoglossen zijn niet van belang voor de dialecten in onze regio.  De twee andere isoglossen, de Getelijn en de betoningslijn, zijn wel van belang voor de dialecten in onze regio zowel voor de invloed die zij erop hebben als voor het indelen van de dialecten in onze regio.

Dit is echter stof voor een volgende aflevering.

Robby Vanesch

Laatst aangepast op 23 februari 2026
Log in om reacties te plaatsen