Tijdens de zoektocht naar het tracé van de 'heerbaan' moest de historische werkgroep van Paalonline besluiten dat er geen Romeinse heerbaan door Paal liep.  Nochtans leek de oorspronkelijke hypothese bevestigd te worden door een spoor van vondsten uit de Romeinse tijd.

Bij de zoektocht naar het tracé van de 'heerbaan' moest de historische werkgroep van Paalonline besluiten dat er geen Romeinse Heirbaan door Paal liep.  Wat was het dan wel ?  Een prehistorisch traject ?

Afbeelding: Via Appia, Rome

Liepen er Romeinen door onze straten ?  De Heerbaan in Stal zou er een verwijzing naar zijn en van de Lijsterstraat in Tervant wordt ook gezegd dat het een Romeinse Heerbaan was.  Maar wat is waar ?  Wat is fictie ? En welk tracé zou die weg dan juist gevolgd hebben ? 

De Historische werkgroep van Paalonline trok op onderzoek.  We publiceren hun bevindingen in tien afleveringen.

Bij haar zoektocht naar het tracé van de 'heerbaan' trachtte de historische werkgroep van Paalonline duidelijkheid te krijgen over het 'voorwerp' van haar onderzoek.  Was het een heirbaan, een antieke weg, een traject, het tracé van een oude weg, een diverticulum (aftakking) ?

Naar aanleiding van de schansendag op 22 mei 2022 schreef onze amateurhistoricus Louis Leten een bijdrage over deze 'forten' op de Buiting en omstreken.
Het ontstaan van onze oudste schuttersgilden (Tervant, Paalstraat, Meelberg, Brelaar) is nauw verbonden met de behoefte aan een veilige plek om te schuilen voor rondtrekkende soldaten en bendes in de 16de-17de eeuw. In het woord schans herken je het werkwoord zich verschansen en dat is waar deze vluchtoorden voor vee en mens voor dienden.

2. Wat werd er gevonden: Romeinse munten.

Keizer Augustus (27 v. Chr.) heeft een geldstelsel ingevoerd met als basiseenheden de as(koper), sesterius(brons, 4 as), de zilveren denarius (16 as) en de  gouden aureus (400 as)

De in Paal  gevonden  munten werden door de Romeinen denarius  genoemd(mv. denarii). De denarius was de standaard zilveren munt in het Romeinse rijk. Aanvankelijk woog de denarius 4.5 gr maar door de jaren heen verloor hij aan gewicht tot +/- 3 gr (waarschijnlijk kende men toen ook al devaluatie). De diameter van de denarius is meestal tussen de 16 en 19 mm. De munt staat ook bekend als zilverling.  Judas verkocht Jezus Christus voor 30 zilverlingen. Het jaarloon van een legionair bedroeg in illo tempore ongeveer 250 denarii. Ter vergelijking: de muntschat van de Klitsberg telde 600 tot mogelijk 1200 denarii.

(Illustratie: foto van Romeinse munten, tentoongesteld in het Gallo-Romeins museum te Tongeren, Oog in oog met de Romeinen, 6 februari tot 1 augustus 2021).

1. De vondst
Meer dan 100 jaar geleden, meer bepaald op 10 februari 1905 werd op de noordelijke flank van de Klitsberg in Paal een Romeinse muntschat gevonden door werklieden die een bos aan het rooien waren.
Dhr. Dr. Bamps toenmalig conservator van het Rijksmuseum in Hasselt meldde deze vondst in een brief van 20 februari 1905 als volgt.(1)
“Ontdekking van een Romeinse schat in Paal”

Wist je dat er in Paal ooit 4 Schansen waren ?  Marc Robben heeft ze samen met nog meer merkwaardige getuigen uit ons plaatselijk historisch verleden in kaart gebracht en netjes gedocumenteerd.