Column: Verwarring rond “nieuw” detailhandelsplan in Beringen? Speciaal

5 mei 2017
Beoordeel dit item
(55 stemmen)

Verschillende media berichtten de voorbije dagen over dit onderwerp: “Nieuw plan voor afbakening handelskernen.” (Internetgazet), “Handelskernen dan toch afgebakend” (HBVL), “Plan voor detailhandel in de maak”. (HLN)

Bij politici en wakkere burgers wordt de indruk gewekt dat de “ruimtelijke visie op de detailhandsstructuur Beringen” waarover het college van burgemeester en schepenen van Beringen onlangs besliste om deze niet verder uit te rollen (sic), toch opnieuw uit de koelkast gehaald wordt.

Is dit zo?

Ons is enkel bekend dat het schepencollege zich beraadt over de oproep van de Vlaamse Overheid aan alle gemeenten om naar aanleiding van het decreet Integraal Handelsvestigingsbeleid inspanningen te leveren voor het voeren van een kernversterkend winkelbeleid. De doelstelling van deze oproep is het “waarborgen en versterken van de leefbaarheid in het stedelijk milieu, met inbegrip van het versterken van kernwinkelgebieden. De gemeenten kunnen cofinanciering bekomen (max. 75000 € voor een niet-centrumstad aan VLAIO-premies, te verdubbelen door de gemeente en beperkt in de tijd tot maximum 3 jaar)) ter aanvulling van een gemeentelijk subsidiereglement dat kadert binnen de doelstelling. Om te kunnen genieten van deze maatregel moet een gemeente een voorstel indienen bij het Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen voor 1 Juli 2017. Bij de aanvraag moet een document gevoegd worden met aanduiding van het kernwinkelgebied en de motivatie voor deze afbakening. Dit kernwinkelgebied moet echter geen aaneengesloten geheel vormen. Toegepast op Beringen betekent dit dat het kernwinkelgebied kan afgebakend worden in Beringen-centrum maar evenzeer in Beverlo, in Koersel en in Paal en Beringen-Mijn.

De afbakening moet wel gemotiveerd worden. Dit kan o.a. via een (partieel) strategisch commercieel plan dat de specifieke situatie van Beringen met zijn evenwaardige dorpen toelicht en deze decentrale handelsontwikkelingen verdedigt.

De premiestelsels die de Vlaamse Overheid heeft uitgewerkt in aanvulling op gemeentelijke subsidies passen in de visie die paalonline samen met de Paalse handelaars verwoordde in de “Winkelnota 2.0” (nota als bijlage ) en die we overhandigden aan het bestuur samen met de petitie “Voor een stimulerend kleinhandelsbeleid in Beringen”.

We schreven toen dat positieve maatregelen, niet alleen in Beringen-centrum, maar ook in de dorpen van Beringen, de handel binnen een afgebakende maar ruim bemeten zone moeten aanmoedigen om zich meer dan nu te clusteren in de centra. Voor wat Paal betreft moet rekening gehouden worden met het uitgebreid handelslint langs de N29. Dit handelslint is niet nieuw zoals bedoeld in het decreet van 6 juli 2016, maar ontwikkelde zich organisch samen met het dorp langs deze weg. Het handelslint langs de N29 maakt sinds jaar en dag deel uit van de handelszone Paal.

Om van de subsidies van Vlaanderen te genieten moet Beringen een gemeentelijk subsidiereglement opmaken.

Paalonline en de Paalse handelaars rekenen er op dat deze subsidies zowel de handel in Beringen, in Beverlo, in Koersel, in Beringen-Mijn en in Paal zullen ten goede komen, zoals we al herhaaldelijk schreven en verdedigden.

De gemeente zou o.i. best ruime zones afbakenen binnen de dorpscentra, waarbinnen stimulerende maatregelen worden getroffen (o.a. door subsidiëring) om de handel aan te moedigen. Deze maatregelen moeten alleszins grondig voorbereid en overlegd worden met alle betrokkenen, ook met de informele dorpskanalen van handelaars en niet alleen met de gemeentelijke middenstandsraad.

Ten slotte wordt best gekozen voor een (partieel) strategisch commercieel plan, dat de handel in heel de gemeente Beringen, in het belang van heel de bevolking faciliteert en bevordert. Samen met de Vlaamse overheid zijn wij van mening dat bij deze visieontwikkeling het waarborgen en versterken van de leefbaarheid van het stedelijk milieu, zoals dit genoemd wordt, centraal moet staan.

In realiteit is Beringen, zoals we al schreven, in wezen een atypische stad, een conglomeraat, een verzameling van dorpen, die samen een stedelijk statuut hebben. Deze verstedelijkte dorpen moeten ieder afzonderlijk hun leefbaarheid kunnen waarborgen en verbeteren. De winkelgebieden die in het kader van de VLAIO-subsidiëring afgebakend worden vormen, volgens de Vlaamse Overheid, immers “het kloppend hart” van de stad ( lees van “de verstedelijkte dorpen” in Beringen) en dienen naast de handelsfunctie ook als sociale ontmoetingsplaats. Hierover kan een mooi (partieel) strategisch verhaal geschreven worden, over de rijkdom van de verschillende entiteiten van Beringen, om de VLAIO-premies te kunnen binnenrijven.

Besef wel dat het premieverhaal van de Vlaamse Overheid tijdelijk is en al bij al eerder bescheiden qua financiële impact.

Een andere kwestie die veel fundamenteler is en o.i. los staat van het gemeentelijk subsidiereglement en van de VLAIO-subsidies, is de algemene ruimtelijke visie op de detailhandelsstructuur Beringen die onlangs door het schepencollege werd afgewezen.

In de begeleidende tekst bij deze beslissing van het college wordt het plan dat schepen G. Lambrechts communiceerde naar de handelaars en de bevolking in extenso geduid. De tekst  (“Ruimtelijke Visie op de detailhandelsstructuur Beringen”) gaat nochtans uitstekend van start: “Maatregelen dringen zich dus op om in de verschillende kernen van Beringen een levendig winkelaanbod te houden. Een centrum bepaalt immers de uitstraling van de (deel)gemeente en is de plek waar buurtbewoners elkaar ontmoeten.”

Met sommige stellingen die in deze (niet-goedgekeurde) tekst verwoord worden, kunnen we het eens zijn. “Ook naar duurzaamheid en mobiliteit toe is het ideaalbeeld dat zoveel mogelijk voorzieningen worden geclusterd in het centrum.  De bewoners van dat centrum hoeven dan immers niet hun auto te nemen om naar de winkel te gaan…”. Het gaat hier, zo blijkt, over de verschillende dorpscentra.

Met de kern van de visie zijn we het echter grondig oneens. (zie de Winkelnota 2.0 als bijlage).

Kort gezegd komt de visie Lambrechts hierop neer: Beringen-centrum moet zich verder kunnen ontwikkelen en de gemeente mag niet een nog meer uiteengelegd (wat betekent dat?) karakter krijgen. Een clustering van het winkelgebeuren in Beringen-Centrum dient nagestreefd te worden. Een toename van verspreide bewinkeling moet worden tegengegaan. Het meest duidelijk wordt de visie verwoord in het eindrapport van het studiebureau WES (8/2013) waarin uitdrukkelijk gesteld wordt dat de uitbouw van de handel in Beringen-Centrum maar kan lukken, indien de bestaande handel van Beverlo, Koersel en Paal zich verplaatst naar Beringen-centrum.

Paalonline, de denktank en de Paalse ondernemers zijn van mening dat dit centralistisch winkelconcept geen rekening houdt met belangrijke maatschappelijke evoluties, zoals de mobiliteitskwestie, de jongste inzichten in de klimaatproblematiek, de vergrijzing en de kwestie van de leefbaarheid van de dorpen.

De visie die afgewezen werd door het college van burgemeester en schepenen, bouwt een hiërarchie in tussen Beringen-Centrum en de dorpen en is nog volledig gebaseerd op de inzichten van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (1997) dat voorbijgestreefd is en dat vanaf nu vervangen wordt door het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (2016).

We vallen in herhaling als we stellen dat deze aftandse handelsvisie voor de gemeente Beringen in haar geheel op termijn een negatief effect heeft op vlak van toekomstige handelsontwikkelingen en voor de leefbaarheid van de dorpen, door de beperkingen die in die visie opgelegd worden aan nieuwe handelsvestigingen.

De afbakeningen die wel nodig zijn om van de VLAIO-subsidies te kunnen genieten, zijn o.i. echter uit den boze in het kader van de ruimtelijke visie op de detailhandelsstructuur Beringen, zoals deze tot nu toe werd gepresenteerd.

Niet alle handelstroeven over heel het grondgebied van Beringen, in het belang van de verspreid wonende bevolking en de verspreide handel (76%), worden in dat geval benut en er wordt te zeer gefocust op de twijfelachtige kansen voor de uitbouw van één groot kernwinkelgebied in Beringen-Centrum.

Het college van Burgemeester en Schepenen besliste dan ook terecht om deze visie niet verder uit te rollen.

Wij blijven er ook bij dat een grondige hertekening van het plan op vlak van winkelbeleid dat voorlag, nodig is in het belang van de bevolking van alle woonkernen van Beringen, rekening houdende met de nieuwe inzichten en principes van het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen en van het decreet Integraal Handelsbeleid. Daarom moet er nu getemporiseerd worden met het uitwerken van een algemene visie tot de wettelijke inhoud van het BRV concreet gekend is en tot de uitvoeringsbesluiten van het decreet op het Integraal Handelsbeleid zijn goedgekeurd.

Voor de subsidieregeling daarentegen moet maximaal geluisterd worden naar de ideeën en voorstellen die aan de basis leven en kan inspiratie geput worden uit handelsvisies van andere “uiteengelegde” steden of gemeentes en uit “best practices” in het algemeen.

Gust Luyten

Extra informatie: Winkelnota 2.0  pdf2017_05_05Winkelnota2_0_FT.pdf

externe link: HANDLEIDING PREMIESTELSELS KERNWINKELGEBIED http://www.vlaio.be/download/file/fid/57650

Log in om reacties te plaatsen