Paalonline brengt het Buitings naar De Buiteling

 

buitelingHoog bezoek vorige dinsdag in de klassen van het 6de leerjaar.  Paalonline kwam bij de leerlingen eens polsen hoe het gesteld was met hun kennis van het dialect.   Waar je 50 jaar geleden nog met de ‘regel’ op de vingers getikt werd als je dialect praatte, zijn de dialectsprekers onder de jongere generaties anno 2017 zo goed als verdwenen. 
Niet dat we verwacht hadden in de klas nog iemand aan te treffen die het Buitings kan spreken (toch wel:  de meester en de juffrouw zelf !),  zelfs het dialect van ons dorp begrijpen bleek ijdele hoop …  Niemand die voor ons een ‘piepel’ kon vangen,  een ‘brag’ was duidelijk een onbekende diersoort en ‘skeut skéite’ was goed voor een gokje in de aard van skateboarden.   

Gelukkig is het Buitings nog geen officieel schoolvak en kwamen we geen toets afnemen.  Een kennismaking met het begrip streektaal is al een mooie doelstelling en de leerlingen betrekken bij een dialectenquête vindt zeker genade bij de bewakers van de leerplannen.

We hebben het in de rubriek  ‘Geschiedenis van de Limburgse dialecten’ op paalonline.be al uitgebreid gehad over de plaats van het Buitings binnen het Limburgs en het aangrenzende Brabants.

De Buiting ligt nl. net op of net naast enkele belangrijke dialectgrenzen (isoglossen):  de Ürdinger linie (of de ich/mich lijn) ,  de Getelijn (overgangsdialecten tussen Brabant en Limburg) en de Limburgse betoningslijn (de bekende zangerigheid van het Limburgs).
Ruim vijftig jaar geleden hebben dialectonderzoekers het dialect van Paal en de naburige dorpen proberen te registreren om zo het Buitings bij de juiste dialectfamilie onder te brengen.
Onze specialisten vermoeden echter al langer dat dit onderzoek indertijd  niet zo zorgvuldig uitgevoerd werd.  Slechts enkele dialectsprekers werden aangesproken.  Waren die enkelingen effectief ‘native speakers’ ?   Gebeurde het onderzoek door de taalkundigen zelf of door studenten, die het destijds misschien niet zo nauw namen met het optekenen ?

Tijd om ons eigen onderzoek te voeren !  Nu het nog kan,  want het aantal dialectsprekers vermindert zienderogen …

Daarom willen wij een beroep doen op onze laatste zuivere dialectsprekers,  die van ons dorp en waarom niet,  ook die van de ons omringende dorpen.    Om het maar vlakaf te zeggen:  wij mikken eigenlijk op grootvaders en grootmoeders,  vijftig- en zestigplussers…  en ouder indien mogelijk.

Struikelblok bij deze enquête is wel dat niet iedereen van deze leeftijdscategorie even vertrouwd is met internet en smartphone.  Het is namelijk de bedoeling om voor deze enquête een geluidsopname te maken (met een smartphone) en deze opname dan door te sturen via e-mail.
Om deze hindernissen te overwinnen durven we  onze jeugd bij de enquête betrekken als technisch assistent ,  maar natuurlijk mag u als oudere ook zelfstandig aan de slag als u beschikt over smartphone en internet.

Eerst moet er een vragenlijstje ingevuld worden over de deelnemer aan de enquête:  de dialectspreker. 

Vervolgens spreekt de geënquêteerde onze lijst met woorden in op zijn smartphone of die van zijn jeugdige assistent.  Dat gebeurt uiteraard in zijn beste dialect !  Dit geluidsbestand wordt  opgeslagen op de smartphone.

Ten slotte wordt de vragenlijst met persoonlijke gegevens doorgestuurd naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..  Het geluidsbestand wordt als attachment meegestuurd.

De resultaten van dit onderzoek zullen later op paalonline.be bekend gemaakt worden en hopelijk zullen ze ons in staat stellen om voor eens en altijd uit te maken waar het Buitings zich op de dialectkaart precies situeert.  Voor veel jongeren is het een gelegenheid om kennis te maken met onze uitstervende dialecten en vooral:  om opa of oma eens warm te knuffelen en te beseffen dat je ook de geschiedenis van onze taal omarmt.

Wie neemt de enquête af ?                 …………………………………………………………………….

Naam en voornaam van de geënquêteerde :    ……………………………………………………..

Woont in   ……………………………                                        sinds  ……..

Leeftijd in 2017 :      …….               Spreekt het dialect van :   …………………………………..

Geboren en/of opgegroeid in:     …………………………………………………………..

Vader afkomstig van :    ………………………         Moeder afkomstig van :   ……………………………….

Spreekt   altijd   /  meestal  /  geregeld  /  soms  /  nooit  dialect.  (omcirkel wat van toepassing is)

Zoek op je smartphone naar een app om geluid op te nemen.  Kies voor de opname best de laagste kwaliteit,  dat maakt het doorsturen makkelijker.  Het bestand wordt opgeslagen in bv.  .aac  of .mp3 formaat. 

Hieronder vind je de lijst van woorden die de geënquêteerde moet lezen in zijn dialect.  Let op !  ‘Lam’  heeft hier de betekenis van ‘verlamd’,  ‘wortel’  is NIET de groente,  een ‘bord’  is een bord om uit te eten,  ‘trouw’ is de trouwplechtigheid,  ‘gans’ de vogel en ‘borst’ gewoon ‘borstkas’.
Het is toegestaan met meer dan één woord te antwoorden als je varianten gebruikt, neem het meest gebruikte eerst.  Oefen de reeks eerst eens, bij wijze van test,  voordat je de opname maakt.

erwt    beitel    heide    klein    delen    geit    weide    staart    kaars    hart    zwart    martelen    smid

merel    draaien    zaaien    maaien     naaien     waaien    voorts    werpen    helpen     koorts    wortel

borstel    kort    borst    sneeuw    eieren    lam    trouw    vrouw    grauw    soort    houden    gans

bord    boter    dertig    naald    perzik    uur   

Stuur nu een mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. met de gegevens die je hebt ingevuld,  en het geluidsbestand dat je hebt opgeslagen als attachment.  De werkgroep DIALECT van paalonline dankt u !

 

Log in om reacties te plaatsen