Ich weet 't ooch ne mie'e Speciaal

buitings1In vorige afleveringen wezen we er al op dat het Limburgse/Oostnederfrankische taalgebied tussen de Uerdingerlijn en de Benratherlijn opgedeeld wordt door isoglossen die elk op een bepaalde plaats van de Uerdingerlijn afsplitsen om een eigen verloop te volgen richting taalgrens.  Zo delen deze isoglossen het Limburgse/Oostnederfrankische taalgebied op in grote dialectregio’s met plaatsen die meer taalkundige eigenschappen gemeenschappelijk hebben met elkaar dan met plaatsen buiten de eigen regio.  Op hun beurt worden deze grote dialectregio’s nog eens onderverdeeld in subregio’s.  In de buurt van Paal en Tervant liggen verschillende dialectregio’s.  

Van de Brabantse Zuiderkempense dialecten gesproken in o.a.  Deurne, Tessenderlo, Hulst en Kwaadmechelen  worden Paal en Tervant gescheiden door de Uerdingerlijn.  In het westen en zuidwesten grenzen plaatsen met een Getelands dialect (Hagelands georiënteerde West-Limburgs overgangsdialecten) aan Paal en Tervant.  Het gaat hier om Schaffen en Meldert.    Ten zuiden van Paal ligt Lummen, waarvan het dialect tot het Demerkempens behoort (West-Limburgs).   Beringen ligt ten oosten van Paal en Tervant en heeft een  West-Limburgs georiënteerd overgangsdialect (W.L.D. benaming Beringerlands), maar zou mogelijk zelfs tot het Demerkempens gerekend kunnen worden.  Iets waar we later, in een andere aflevering, nog op terug komen.           
In het oosten grenst Tervant een stukje aan Koersel waarvan het dialect Demerkempens is.   Voor een stukje grenst Tervant in het noorden aan Oostham en in het noordoosten voor een klein deel aan Beverlo.  De dialecten van Oostham en Beverlo rekenen we tot het Heidelands, een Zuiderkempens georiënteerde West-Limburgse overgangsregio.  Om Paal en Tervant te kunnen plaatsen binnen deze regio’s (het Zuiderkempens buiten beschouwing gelaten, gezien de ligging ervan aan de Brabantse kant van de Uerdingerlijn), bekijken we eens hoe deze regio’s zich verhouden tot de belangrijkste isoglossen in de buurt en wat de positie is van Paal en Tervant t.o.v. deze isoglossen.

 

Getelands

Heidelands

Truierlands

Beringen

Paal en Tervant

Demer- kempens

Uerdingerlijn en ermee samenlopende

isoglossen

“ich-mich-óch/oech-oer-oerre…”

    V

  V

  

 V

V

V

 V

“ooch” isoglosse
(t.o.v. “ook”)

Deels, in +/-

de oostelijke 2/3 van het Getelandse gebied.

Deels, in Korspel en Beverlo wel, in

Heppen en Oostham niet meer.

   V

  V

     V

  V

Getelijn

  X

  X

  V

Pal op of net naast.

Pal op of net naast.

  V

Betoningslijn

  X

  X

  X

Sporen maar functie verloren.

Sporen maar functie verloren.

  V

V = aan de Limburgse kant.                                                                                                                                       X   = aan de Brabanste kant.

* Het Truierlands is niet een onmiddellijk aangrenzende dialectregio maar werd door de (zuid) westelijk ligging in onze provincie ook in de tabel opgenomen ter vergelijking.                                               

* Het Beringerlands werd opgesplitst in Heidelands voor de noordelijke Beringerlandse dialecten Heppen, Beverlo en Korspel, met opname van Oostham in deze regio.  Van de zuidelijke Beringerlandse dialecten werden Paal, Tervant en Beringen opgenomen in de tabel.          

Robby Vanesch                              

Log in om reacties te plaatsen